FEIJENOORDSE MEESTERS

Aanloop 'NS-150'

(Foto's Rob Schippers)

In de aanloop naar het moment dat 175 jaar Spoorwegen in Nederland daadwerkelijk een feit is, blikt Feijenoordse Meesters nog even terug naar de mijlpaal 'NS-150'. Weliswaar mag dit veelvuldig beschreven onderwerp onderhand compleet genoemd worden; over de voorbereidingen en de, al dan niet afgeblazen, voornemens is tot nu toe maar weinig bekend. Dankzij Rob Schippers, één van de oud-projectleiders in het kader van 'NS-150', hebben we de beschikking gekregen over een nieuwe stroom aan uniek fotomateriaal. We worden daardoor in staat gesteld om weer een aantal leuke wetenswaardigheden de revue te laten passeren.

Het eerste aan te snijden onderwerp betreft de welbekende stoomlocomotief 3737. Na de eerder beleefde avonturen op onder andere de lijn naar Turnhout, waren de restanten van de Majestueuze machine beland op het terrein van de werkplaats in Tilburg. Voor het ´opknappen´ werd door de NS-directie budget beschikbaar gesteld. Daarmee mocht men uiteindelijk in zowel Tilburg als Hoorn aan de slag...

De oude tender van de 3737 op een rongenwagen te Tilburg. Aan een eventuele restauratie viel voor wat betreft de opbouw weinig eer te behalen. Nieuwbouw was het enige dat overbleef. De op deze foto vastgelegde oude opbouw werd gesloopt op 17-05-1988...

Op de hierboven genoemde datum bleef zodoende dit kale onderstel over...

De uitgenomen wielstellen verhuisden voor een zo grondig mogelijke opknapbeurt naar binnen...

Om later weer onder de nieuwe tender terecht te komen. De foto toont ons de voortgang op 3 augustus 1988...

De gereviseerde aanblik van de tenderwielstellen op 03-08-1988. Een leuk detail is dat de wielbanden van de e-loc 1500 voor dit doeleind uitstekend bruikbaar waren.

*****

Loc 3737 voorafgaand aan het Tilburgse (tender)avontuur op 10-05-1988 in Hoorn. Op de foto zien we een aantal oude bekenden. V.l.n.r. Henk Kolthof (technicus van Mw), Willem Bosch (depotchef NS-150) en Marius van Rijn van de SHM.

Nadat alle werkzaamheden aan de 3737 succesvol zijn afgerond, is het tijd voor een aantal proefritten met rijtuigen over de museumlijn Hoorn - Medemblik. Wanneer de 3737 deze doorstaat, wordt er ook nog met een goederentrein op de hoofdbaan gereden. Ook dat valt allemaal goed in de smaak, evenals de tijdens deze dagen gemaakte foto's!

Foto's boven: Tijdens het proefbedrijf tussen Hoorn en Medemblik op 30-08-1988 wordt de 3737 te Medemblik op deze wijze vereeuwigd.

Foto's onder: Het baanvak Zaandam - Hoorn is op 01-09-1988 uitverkoren. Hier staat de 3737 met een sleep blauwe Eanos'n op Zaandam.

*****

Wie getuige is geweest van de manifestatie NS-150, zal zich ongetwijfeld nog de aanwezigheid van 'De Arend' herinneren. Ook voor deze machine, en haar bijbehorende gevolg, waren in 1988 de nodige revisiewerkzaamheden weggelegd. Hiervoor kwam opnieuw de Hoofdwerkplaats te Tilburg in aanmerking. De hieronder afgebeelde foto's (9) geven de Tilburgse stand van zaken weer op 17 mei 1988.

Dit in zwart-wit uitgevoerde vierluik maakt eveneens deel uit van de collectie van Rob Schippers. De opnamen werden gemaakt in Tilburg. Ze waren waarschijnlijk bedoeld als persfoto's, maar werden mogelijk niet eerder gepubliceerd. Bij dezen dan maar...

De werkplaats Roosendaal leverde trouwens een niet onaanzienlijk aandeel. De in Tilburg gereviseerde onderdelen werden dáár namelijk weer tot een geheel samengesteld. Voor de daarop volgende proefritten maakte men voor de loods in Roosendaal een stuk spoor 'drie-railig'. Een leuk weetje is wellicht dat de 'oud-Feijenoorder' Henri Snellenburg destijds één van de dienstdoende machinisten was.

De Arend ging gereviseerd, maar in onderdelen naar Roosendaal, alwaar een speciaal aangepast stukje breedspoor ook de proefritten (de eerste op 18 januari 1989) mogelijk maakte. Opnamedatum bovenstaande foto's: 03-08-1988.

Foto's (Bertus Kers / Peter Bakx †): Ter afsluiting het Utrechtse publieke optreden van 'De Arend' tijdens de Manifestatie NS-150 in de zomer van 1989.

*****

De stoomloc die niet kwam...

Foto's (Rob Schippers): 4 oktober 1988, Verkehrshaus der Schweiz in Luzern. Binnenhalen van de in Zwitserland gevonden USA-stoomloc bleek onhaalbaar...

Pril idee in het kader van 'NS-150' was het arrangeren van een 'Wild west stoomloc' met koeien- en vonkenvanger voor de stoomlocparade te Utrecht. Een dergelijke locomotief, van het type 2B, bleek toevallig door het 'Verkehrshaus der Schweiz Luzern' binnengehaald te zijn voor een Amerikaans thema tijdens een manifestatie. Het betrof loc 11 van de 'Virginia & Truckee Railroad'; toen eigendom van de Old Tucson (spreek uit: toeson) filmstad in Arizona. Hoewel een delegatie direct afreisde naar Zwitserland, vonden de voorgenomen plannen nooit doorgang. Technische gezien bleek de machine namelijk 'héél-erg-niet-dienstvaardig te zijn, als gevolg waarvan het project, ondanks alle serieuze intenties, niet anders kon worden afgedaan als zijnde financieel- en contractueel onhaalbaar.

Het Verkehrshaus is het meest omvattende museum voor mobiliteit in Europa. Meer dan 3000 voorwerpen op meer dan 20.000 vierkante meter tentoonstellingsoppervlakte laten de ontwikkeling van het verkeer op straat, spoor, water, in de lucht en in de ruimte zien. In de locomotiefsimulator kan zelf met een locomotief gereden worden.

*****

Nog altijd is dit onderwerp niet compleet, want onze oud-projectleider van 'NS-150' wist Feijenoordsemeesters ook fotomateriaal te bezorgen van Pullman-rijtuig 4129, dat inmiddels op de balans van DSM terecht was gekomen. Dit ooit zo glorieuze rijtuig werd op kosten van de Nationale N.V. geheel van nieuw lakwerk voorzien. Verder werd de door DSM aan één zijde verwijderde doorloop (met balg) in Tilburg teruggeplaatst. Een goede maand later zou dit rijtuig haar debuut maken in de Pullmann-express.

Foto boven (Rob Schippers): Rijtuig 4129 op 03-08-1988 in de Hoofdwerkplaats te Tilburg.

Onder: Overigens werd in dezelfde maand ook gewerkt in Roosendaal aan de revisie van de treinstellen 252 (Mat '36) en 41 (DE1). De onderstaande foto's werden eveneens op 3 augustus 1988 gemaakt door Rob Schippers. 

*****

Op 6 september 1988 vertrok (om 11:00 uur) vanuit de Amsterdamse Watergraafsmeer de zogenaamde Pullman-express. Een kaartje kopen voor deze trein was niet mogelijk, want voor slechts een geselecteerd  gezelschap van genodigden, waaronder de Pers, was de toegang geoorloofd. Om het samenstellen van de Pulman-express mogelijk te maken, werden 4 rijtuigen uit Frankrijk gehuurd en één uit het Belgische Oostende. Het zesde rijtuig zou inmiddels een bekende moeten zijn, evenals de trekkende 3737.

Voor de 'aanreizende' genodigden was er een speciaal kaartje beschikbaar. Gezien de technische beperkingen van de kaartjes/printer kwam officiële jubileumlogo van ´NS/150´ overigens niet geheel tot uitdrukking.

Na het gereedmaken van de trein op de Watergraafsmeer werd begonnen aan de rit via Amsterdam, Haarlem, Den Haag HS en Rotterdam.

Onder grote publieke belangstelling voltrok zich het vertrek uit ´Hollands Spoor´ (Foto: Henk Wolf (†).

Vanaf de eindbestemming Rotterdam stond er voor de 3737 een enkele reis naar Roosendaal in het plan. Daar lag, warm en droog onder het dak van de loods, de overwintering voor de machine in het verschiet. Alvorens deze winterslaap daadwerkelijk zijn aanvang kreeg, werden eerst nog even de nodige opnamen gemaakt met een sleep rijtuigen 'Plan-E' in verband met een folder voor de stoomritten van 1989 (Foto: Henk Wolf (†).

*****

Als regelrecht vervolg van de verreden rit met de Pullman-express, in de ochtend en middag van 6 september 1988, werd in de avond van dezelfde dag -om 20:00 uur- nog een 'Relaties-rit' ingelegd. Aan boord van de rijtuigen bevond zich dit keer een gezelschap dat bestond uit externe industriële relaties. De hierbij vertegenwoordigde bedrijven zouden stuk voor stuk bij de aanstaande jubileumviering betrokken zijn; bijvoorbeeld bij de onderdelen in de Jaarbeurs (zoals de Tentoonstelling Trein & Co). Als trekkracht deze keer e-loc 1150. Hoewel het uitverkoren loctype mogelijk wat povertjes aandoet, was de keuze toch niet toevallig. De spelling '1-150' laat dat zien. Een leuk detail is dat deze rit in de hobbywereld volledig onbekend is gebleven!

 De voorgenomen route (Gv-Hlm-Asd-Gd-Rtn-Gv) maakte het betreden van de trein vanuit de Koninklijke Wachtkamer in Den Haag mogelijk.

De Pullman-express tijdens haar verblijf op Den Haag Holland Spoor.

Om onderweg voldoende tijd voor het exquise diner te scheppen, gaat de trein met enige regelmaat aan de kant; zoals hier langs het noodperron te Lisse en Haarlem Goederen (voor machinisten herkenbaar aan het kilometerbord met opschrift '19').

*****

Misschien vergeten, maar daarmee zeker niet verloren. Op 16 september 1988 vond in het Engelse Basingstoke de overdracht plaats van de loc's 1502 en de 1505. De 1502 was voor deze gelegenheid voorzien van 'Brunswick green' en een naar vroeger tijden verwijzend naambord met opschrift 'Electra', terwijl loc 1505 in de kleuren geel en grijs de herinnering aan NS meebracht. Al met al een gedenkwaardige gebeurtenis, want de beide machines waren inclusief de genoemde outfit bestemd voor een tweetal Britse musea (het Midland Railway in Butterley en het Manchester Museum of Science and Industry in Manchester). Een toespraak namens NS door Rob Schippers ontbrak natuurlijk niet. Mooie woorden van Engelse zijde evenmin...

*****