FEIJENOORDSE MEESTERS

Achter het spoor

(Tekst: Ben van Wevering. Foto's: Archief Katendrechtse Bewonersorganisatie KBO)

 

'Achter het Spoor', zult u nu denken? Ja..., over het Spoor is genoeg bekend en beschreven in de vorm van foto’s en verhalen. Maar, als goederenwagons eenmaal geplaatst waren bij de klant, dan moest deze laatste zelf maar uitzoeken hoe en op welke manier de goederen geladen of gelost werden (!), en daarover is nog altijd minder bekend...

Vanaf begin 1900 was aan de Tolhuislaan op Katendrecht het bedrijf Excelsior gevestigd. In een aantal houten loodsen hield men zich daar voornamelijk bezig met de handel in rubber, touw en lompen. In 1931 brak er een grote brand uit, die op Katendrecht nog steeds (vooral bij de ouderen) bekend staat als 'de grote rubberbrand'. 

 

 

Rubberbrand 1931...

 

Ruim een week is de brandweer bezig geweest om het vuur (met water, want schuim was er nog niet) te blussen. Eigenlijk was dit gewoon een kwestie van 'pompen en verzuipen', en omdat de loodsen een zandvloer hadden, liep het zwaar vervuilde bluswater 'vanzelf wel weg'. Na de brand zijn de houten loodsen weer opgebouwd totdat deze, eind jaren ’40, vervangen werden door 2 nieuwgebouwde stenen loodsen, waaronder 1 loods met 3 traveeën voor het rubber en touw en… 1 loods voor de lompen;

 

 

De stenen loods in 1957...

 

 met weliswaar stenen muren, maar voorzien van een 'golfplaten dak' met in het midden een grote opening die ook gebruikt werd voor het laden en lossen van de balen met lompen. Voor dit doel (en dat was bijzonder) beschikte het bedrijf over een zogenoemde 'laadboom'(scheepskraan) die vanuit de vloer dwars door het golfplaten dak heen stak. Met deze laadboom konden de aangevoerde goederen (balen met lompen) hoog boven het dak  opgetast worden, waardmee de opslagcapaciteit van de loods met zo’n 40procent toenam.  Voor het afvoeren van de balen was de laadboom niet direct nodig. Vanaf de hoog opgetaste berg gleden de balen met wat hulp via glijgoten bijna vanzelf naar beneden. Op welke manier een eenmaal  bij de “glijgoot” geladen wagon verplaatst, en verwisseld werd door een lege is vooralsnog onduidelijk. Het vermoeden bestaat echter dat dit met 'handkracht' gebeurde.

 

 

 

Loods met laadboom en golfplaten dak in 1951...

 

Oh..., en wat het Spoor daarmee te maken had? Daarvoor hoeft u alleen nog maar naar deze bijzondere en kostelijke fotoserie uit 1951 te kijken, waarin het gehele ladingproces vanaf het 'open dak' tot aan de wagon in beeld gebracht wordt.

 

 

 

Het gehele ladingproces van 'open dak' tot in de wagon...

 

Excelsior kende trouwens in de jaren ’50 een regelmatige aan- en afvoer van goederen per spoor. Het opstellen van de wagons voor de loods was vrij eenvoudig omdat op de Tolhuislaan 2 'doorlopende' sporen (met overloopwissels) naar de Katendrechtse Havens lagen.

 

 

1951: De 2 sporen met overloopwissels voor de Lompenloods...

 

 

De loods in 2012.

 

De stenen loods met de 3 traveeën bestaat, anno 2012, nog steeds, ook al zit sinds 1990 een, door de huidige huurder firma Karwei, een 'nieuw schilletje' omheen. De loods met het 'gat in het dak is in 1990 gesloopt bevond zich op de huidige parkeerplaats van de Karwei-vestiging. Voor de toekomst staat op deze locatie nieuwbouw gepland, maar eerst moet er nog een 12 meter diep zittende bodemvervuiling gesaneerd worden...