FEIJENOORDSE MEESTERS

Meer foto's van de Botlek

Foto's (Y. Gumbaz): Ook in vervallen staat brengt dit vroegere 'omrijdershok' aan de brugzijde van de Botlek nog herinneringen aan vervlogen tijden naar boven. In de zomer genoot het kleine verblijfje weliswaar wat schaduw, maar op koude winterdagen kon de oliegestookte kachel het veraangenamen van het inwendige klimaat bij lange na niet bijbenen. Rond de tijd van de 'donkere dagen' werden er aldus op het naastgelegen emplacement spijkerblokken gesprokkeld. Die verwarmden beter, en dat was goed van de geblakerde muren af te lezen. Van huis meegenomen restjes witkalk waren daar echter weer goed voor, zodat het 'knusse rangeerdersonderkomen toch altijd voldeed aan alle eisen die je er op ARBO-gebied aan mocht stellen.

*****

Foto (Arno van Dokkum): Dit beeld stamt uit de laatste 10 jaar van de vorige eeuw. We bevinden ons aan de Oude Maasweg in de Botlek. Behalve een voorbijkomende tankauto met daarop een bekende naam, zien we een niet bepaald onopvallend aangebrachte vlag van NS/Cargo; verwijzend naar een nieuw beladingconcept voor het chemievervoer. Niet meer overal bij de klanten wagens ophalen dus, maar 'centraal afhalen' zoals we dat al kenden in het containervervoer (RSC)! Het Rail Chemie Center was voor een belangrijk deel in handen van NS/Cargo en geruchten binnen het bedrijf gingen zelfs zo ver, dat er voornemens bestonden tot het opleiden van medewerkers ten behoeve van wagonbeladingen. Het kwam er echter nooit van; ook al omdat alle hooggespannen verwachtingen rond de ontwikkelingen van het RCC niet werden waargemaakt. In 2013 sierde een vlag van Railion/DB Logistics (nog altijd geen DB Schenker?) de gevel van dit bouwwerk (met op de achtergrond de opslagtanks van het in opspraak geraakte Odfjell). Een ander 'weetje' is dat er boven de 'laadplant' een digitale temperatuurweergave is aangebracht. Met 19 graden Celsius is deze opname dus zeker niet in de winter gemaakt. Hoewel het hele RCC-concept niet echt van de grond kwam, werd er na verloop van tijd toch een tweede laadpunt op de Welplaatweg gerealiseerd. In eerste instantie was NS/Cargo hierin voor de helft belanghebbende. Later zou deze faciliteit echter geheel worden overgenomen door VOPAK. Daarmee veranderde de naam in 'RBC'.

*****

Ongelukken, meldingen door omwonenden over lawaai of onduidelijke situaties voor het wegverkeer? Bijna zonder uitzondering waren ze vroeger voor de Spoorwegpolitie aanleiding om eens een kijkje ter plaatse te gaan nemen. Ook voor het maken van dze foto's moet er een dergelijke reden geweest zijn. Als jonge Botlekse rangeermachinist kwam ik hier regelmatig. Zodoende geven mijn herinneringen over de locatie prijs dat rangeren hier niet altijd zonder risico's was. Na de oversteek van deze Botlekstraat, welke uitkomt op de Botlekweg (op de foto ga je linksaf naar de pont van Rozenburg), begaf de ploeg zich steevast naar de portier van een nogal 'zwart' bedrijf. Daarmee doelen we op het in 1959 opgerichte Ketjen Carbon (later onder dezelfde vlag Cabot geheten); een onder Amerikaanse licentie opererende roetfabriek ten behoeve van de autobandenindustrie, waar alleen al in 1970 meer dan 50 kiloton roet werd geproduceerd.



Foto's Rob de Keijzer.

 De trefwoorden 'Botlek' en 'zwart' lokten de onderstaande reacties uit...

En voorval staat de Feijenoorder Michel Beekveld nog levendig bij. 'We hadden uit de 'Ketjen-hoek' een hoop wagens opgehaald met een 2400 en eenmaal aangekomen bij deze overweg wilde de sleep niet verder. Een lekkende treinleiding, in combinatie met glad spoor en falende zandstrooiers maakte dat de brullende loc ter hoogte van de Botlekstraat zijn greep op de rails volkomen kwijt was. Daar stonden we dan, ter vermaak (of irritatie) van alle weggebruikers die voor de geblokkeerde overweg tot stilstand waren gedwongen... Maar goed, de goden waren ons kennelijk goed gezind. Tussen het opgehouden wegverkeer stond namelijk de bus van de mobiele storingsmonteurs. En van hen, een niet voor een kleintje vervaarde kerel, wist gelukkig van wanten. Nadat hij de hele situatie eens had gadegeslagen, was hij uitgestapt en doorgemoedereerd naar ons toegelopen om vervolgens met zijn blote handen zand uit de zandbakken van de loc te scheppen en... 'Probeer het nog maar eens...'.
Terwijl ik met van alles tegelijk bezig was, kwam de stoet zo weer tergend langzaam in beweging. Vulstand, hoofdreservoir, treinleidingdruk, verkeer, vermogen regelen, grip... Mijn collega was voor mij soms amper zichtbaar. Kort voor de bufferbalk en dan weer half verscholen onder de voetenplaat, bleef hij zijn handjes zand vlak voor de wielen strooien. Het blijven rijden was voor een beginnend Rgr.Mcn. een absoluut spannende en indrukwekkende bezigheid. Over hoe misschien de automobilisten dit hele schouwspel beoordeelden, kwam daardoor nog niet eens in je op. Uiteindelijk, en eigenlijk zoals altijd, strompelde het rangeerdeel, met een zwaar overbelaste loc, via de sporen K of L het emplacement op. Eenmaal binnen trok je natuurlijk een gezicht van 'MAKKIE!'.

Zwarte bedrijven aan de Botlekstraat?, reageert Rob Mostertman. 'Dat kunnen er maar twee zijn. Swarttouw en Cabot. Swarttouw was niet zo spectaculair. Daar gingen de wagens geduwd naar binnen, om verder locaal te worden afgehandeld. Cabot (beter bekend als Ketjen Carbon) had een nagenoeg dagelijkse bediening. In deze fabriek werd een grondstof gemaakt voor o.a. de bandenindustrie. Sommige wagons droegen dan ook het logo van een bekende bandenfabrikant. Wanneer je hier wagens had gewisseld, was een bezoek aan de portier vaste prik. Een bakkie koffie en een halve liter melk! Mij is ooit verteld dat de melk verstrekt werd met het oog op het aanwezige fijnstof (carbonstof) dat overal neerdwarrelde. Ook als je terug kwam uit de 'Ketjenhoek' en geen bediening Cabot had, stopte je bij de portiersloge voor een 'bakkie met babbel'. Was daar een enkele keer geen tijd voor, dan werd er altijd gefloten (voor de kruising uiteraard) en gezwaaid.
Met de komst van een nieuwe portier verdween langzaam maar zeker de traditie. Al lang geleden werd de spoorbediening bij Cabot gestaakt. De portiersloge is inmiddels verdwenen en vervangen door een op afstand bedienbare poort.

Dit moet het fabrieksterrein van CABOT zijn (van de roet)! Vrachtwagenchauffeur Johan Tetteroo is hier vroeger ontelbare keren in de buurt geweest. Bij het bedrijf met 'de ronde pijpen', links van de loc in de achtergrond, werd door Johan regelmatig 'FORMALDEHYDE' gelost. Ook kwam hier af en toe een spoorwagon (van 'CINDY' bij Uithoorn?) loogzuur lossen, schrijft hij. Als dat het geval was, dan moesten wij ,van Van Staalduinen' met onze activiteiten stoppen en achter in het weggetje dat naast de loc loopt wachten tot de wagon geleegd was. Er ging vroeger heel veel 'product per spoor' naar CABOT. Ze beschikten zelfs over eigen blauwe- en zwarte (of was het blauw met zwart?) spoorwagons. Maar er werd eveneens veel getruckt; o.a. door GETRON, ESTRON, DE RIJKE Spijkenisse, BLOK transportgroep Hellevoetsluis en NIJHOF-WASSINK uit Rijssen. Velen zijn er 'groot' mee geworden. Van Staalduinen was met de aanvoer 'olin' de huisvervoerder van CABOT. Leuk die raadplaten, en vooral die uit de omgeving Rotterdam!

*****

       

Foto's (Rob Mostertman): Deze bronzen nummer- en fabrieksplaat van locomotor 205 sierde, tot aan de sluiting van het Botlekse dienstgebouw, de kantinemuur. Naar verluidt waren het overblijfselen van een op de Stamlijn verongelukte Sik. Vroeger maakte een foto van het door de klap dubbelgevouwen voertuigje het geheel compleet, maar die kiek is in de loop der tijd helaas verdwenen. Mocht iemand de opname toevallig veiliggesteld hebben, dan houden wij ons warm aanbevolen. Ook meer informatie over het bewuste ongeluk is van harte welkom.

*****

Foto (Rob van der Pols): Een setje diesels, samengesteld uit de loc's 2503 en 2428, passeert met een flinke sleep Duitse rijtuigen de Calandbrug tijdens de havendagen in 1978. Behalve het stukje spoorse nostalgie springt kenners ook de legendarische Citroen HY in het oog.

*****

Foto's (2x Arnold van Dokkum): Na eerst te zijn overgeslagen van het schip naar de wal, werden vanaf deze locatie grote aantallen auto's doorgevoerd naar het achterland. Het bedrijf waar de bijna ontelbare treinwagons werden beladen, was bij iedereen bekend als Broekman. De bediening vond plaats vanuit de Botlek, vanwaar tot vlakbij de Calandbrug gerangeerd moest worden. Voor de overzeese aanvoer van automobielen werd gebruik gemaakt van immense carriers, die voeren onder de vlag van de Wallenius Lines. Een losse locomotief, zoals deze wachtende 2298, stak bij zo'n schip eigenlijk maar nietig bij af. Gecombineerd met een lange rij Lacs 'n versloegen onze jongens daarentegen weer de schuit. Beide foto's dateren van augustus 1992.

Foto (Arno van Dokkum): In augustus 1992 haalde deze ploeg met de 2367 enkele wagens uit bij de klant, waarvan ik denk dat het 'de AKZO' betreft, om daarna terug te keren naar het emplacement van de Botlek. De fotograaf wist ook de bijbehorende radiolocbemanning enigszins herkenbaar in beeld te brengen. Henk Ibrahim is zodoende in de picture. Wie noemt mij de andere naam?



Foto's (collectie Rob Mosterdman): Deze plaatjes nemen ons mee terug naar de Rotterdamse Havendagen van (waarschijnlijk) 1989. De Botlek was ter gelegenheid hiervan geopend voor het publiek. Op spoor (M)arie mochten belangstellende mee voor een ritje met de hagelnieuwe DE6400, terwijl op spoor 9 onder meer het bovenstaande materieel te bekijken was. Een nog jeugdig ogende Rob Mostertman poseert tijdens dit evenement even voor de fotograaf. Materieelnummers zijn 2275, 651 en 265.

Foto (Rob Schippers): Kraansik 265 tijdens werkzaamheden in de Botlek op 10 april 1975. Zoals op de aangekoppelde wagen te lezen valt, was deze afkomstig van de 'stapelplaats' in Crailoo. Deze locatie diende, net als de gelijknamige vestiging in het Dordtse Zeehavengebied, ooit als houtbereidingsinrichting (HBI), maar werd later vooral gebruikt als 'magazijn' voor bovenbouwmaterialen, en sinds 1970 eveneens voor het overslaan van huisvuil en andere aanverwante afvalstoffen. Tegenwoordig is het ongeveer 2.5 kilometer lange- en 25 ha grote terrein voornamelijk in gebruik als spoorstaaflasinrichting.

Foto's (2x Rob van der Pols): In mei van het jaar 1990 is radioloc 2260 voor de deur van het dienstgebouw Botlek in afwachting van een volgende klus. Voor NS-loc 6410 heeft de verkeersleiding al werk bedacht. Niet veel later zal de geel-grijze machine een korte container naar de Maasvlakte brengen. Leuk detail op de foto's zijn de ANWB-borden boven de A15. In deze tijd worden die nog verlicht door middel van grote grijze lichtbakken aan de onderzijde van ieder desbetreffend bord. Net als de meeste andere zaken hierboven is ook dat reeds lang verleden tijd!

 

Foto (Arno van Dokkum): Op het raccordement langs de Merseyweg was op de hoek van de Theemsweg  het 'straatspoor' naar de Bell Lines aangesloten. Om deze opname (rond 1992) te kunnen maken, bevond de fotograaf zich dus 'op het spoor' naar de firma Broekman, met zijn rug naar de vroegere Havenspoorlijn gericht. Locomotief 6440 komt dan juist met een aantal containerwagens van de 'Bell' af. De sleep zal op de Botlek maar weinig verdere aandacht nodig hebben, want het geheel zal als trein 42165 via Venlo (waar een Duitse BR 140 de trein overneemt) naar Germersheim rijden. Een kijkje op 'Streetview leert dat deze omgeving na 20 jaar nogal is veranderd. De populieren langs de weg zijn verdwenen en het spoor is overwoekerd. Daarentegen hebben de telefoon en het 'S-bord' de tijd weerstaan.

Luchtopname (City Photo / Joop Dorst  (), Gouda):  In december 2011 werd de standplaats Botlek opgeheven en sloot het dienstgebouw definitief haar deuren. De in het interieur 'verstopte' geschiedenis leek voor de laatste eigenaar weinig interessant, maar een aantal trouwe bezoekers van deze website dachten daar gelukkig anders over. Martijn Nijhof wist bijvoorbeeld deze mooie luchtfoto uit de ruimte van de Goederenadministratie veilig te stellen. Als 'oud-Botlekker' is 'ie er nu beretrots op! Bestudering roept echter een brandende vraag op. Door de jaren heen veranderde de situatie rond het emplacement veelvuldig en de situatie op de foto (in werkelijkheid 50x70 cm groot) is dan ook niet de huidige. We deden dus maar weer eens een beroep op onze bezoekers. Uit hun reacties, en dan met name uit die van Johan Tetteroo en Rob van der Pols, bleek dat we deze opname kunnen plaatsen in de tweede helft van het jaar 1991.