FEIJENOORDSE MEESTERS

Nostalgie uit de Dordtse regio

De onderstaande prenten zijn niet direct verwant aan het depot, maar de sfeer die ze uitstralen past prima bij deze website. Naar verluidt had Dordrecht voor de laatste wereldoorlog zijn eigen machinisten. Rotterdammers en Feijenoorders kwamen hier pas in de periode daarna in beeld. Niettemin zullen veel ouderen een aantal van de hieronder getoonde beelden nog wel herkennen. Dank voor dit prachtige materiaal gaat ondermeer uit naar Cor Boer-Rookhuiszen, Raymond Kerkhof, Peter Kleton, Rob van der Rest, Ben van Wevering, Kees Dessens, Frans Huijssen, Jan Dirkzwager, Albert Sas en de archivarissen van de Gemeente Dordrecht.

Foto's boven (2x):Het in zogenaamde 'Waterstaatstijl' opgetrokken stationsgebouw van Dordrecht stamt uit 1872. Overeenkomstig de normen van die tijd, bood het passanten drie verschillende serviceniveaus (eerste-, tweede- en derde klasse) en het gebruikelijke strikte onderscheid tussen man- en vrouwvolk. In tegenstelling tot wat nu het geval is, lag het station ver buiten het centrum van de stad.

Foto's boven (2x): Achter het per spoor ontsluiten van Dordrecht staken in de 19e eeuw grootse plannen. Zich nog onbewust van de mogelijke onderlinge concurrentie, realiseerde men niet alleen een uitgebreid spoorwegemplacement, maar ook nog eens een aangrenzende spoorweghaven (die al vrij snel weer gedempt werd). Het trots aandoende complex omvatte onder meer een locomotievenloods, later gebruikt door Van Gent& Loos, en een pompstation voor het innemen van water. Door de jaren heen zijn alle bijgebouwen verdwenen. Voor zover bekend is alleen het interieur van de stationskapper in het Spoorwegmuseum bewaard gebleven. Vanaf de voetgangersbrug die zich ooit aan de zijde van de Dubbeldamseweg bevond, had men een uitzicht zoals dat op de rechter foto te zien is.

 

Opening en de bijbehorende beproeving van de Baanhoekbrug...

Prentbriefkaart (collectie Rob van der Rest): Tijdens voorbereidingen voor een rommelmarkt in de Rotterdamse Tarwewijk, kwam onverwacht een alleraardigst prentje tevoorschijn. Hoewel de fotograaf en de opnamedatum van de oorspronkelijke foto onbekend zijn, laat de locatie zich wel gelukkig toch wel raden. Wat we zien is de overweg Krispijn (gezien vanaf de Burgemeester de Raadtsingel). Een zoekactie naar een eventuele tijdsindicatie, door de immer voor ons bezige Ben van Wevering, kwam uit op de site www.geschiedenisvanzuidholland.nl, van waaruit met behulp van de trefwoorden 'spoorwegovergangen' en 'Dordrecht' de periode 1933/34 uit de bus kwam.

Foto's boven (6x): De periode 1930 - 1940...

Foto's onder (2x): Links aanschouwen we de impact van de watersnood van 1 februari 1953 op 'het Dok' . Rechts de aangerichte oorlogsschade rondom de locomotievenloods (huidige locatie spoor 15-16) te Dordrecht na de verwoestende meidagen van 1940.

Foto links boven: Overweg Dubbeldamseweg.

Foto rechts boven: Halte Dubbeldam bij 't Vissertje.

Foto links boven: De overweg aan de Krispijnzijde.

Foto rechts boven en onder: Nogmaals overweg Krispijn, nu gezien vanaf de voetbrug (foto onder).

Foto boven : Aansluiting Staart op de Krommedijk.

Foto onder (Peter Kleton): De 'Kleine draaibrug' over de Oude Maas omstreeks 1955. Samen met deze oude foto deelt de inzender ook nog een kleine anekdote met ons...

'Op het looppad zat een luikje, met daaronder een trapje waarlangs je in de middenpijler kon komen. Toen wij ooit over de gesloten brug liepen, bleek iemand het luik opengelaten te
hebben. Het scheelde zodoende maar een haar of ik was naar beneden gevallen. Collega Henk van Soelen, die elders op deze site al eens genoemd wordt, waarschuwde mij nog net op tijd en voorkwam daarmee erger!'

*****

Foto's boven (Peter Kleton): Deze unieke plaatjes werden ooit met een simpele boxcamera gemaakt. Ongetwijfeld laten ze de harten van oudere Dordtse spoorlui sneller kloppen. De eerste foto stamt uit de zomer van 1956; het moment waarop Dordrecht NX-beveiliging krijgt. Net als loc 1103 is het afgekruiste lichtsein 92 nieuw en het vroegere ‘Post-A’ op de achtergrond is dus nog verantwoordelijk voor het bedienen van de oude ‘mechanische beveiliging’. Van de borden op het dak van ‘Post- A’ vermoeden we dat het herhalingsseinen waren. Peter Kleton meent zich er namelijk van te herinneren dat er een soort van kruisen op stonden. Deze zeiden de machinist iets over de stand van de 'inrijders' (van spoor 1 en 2 richting Zwijndrecht) die in de boog bij de Dubbeldamseweg stonden. Een daarop lijkende afbeelding in het seinenboek van 1956 werd gevonden door de 'ex-Feijenoorder' Jan Dirkzwager. De tweede opname laat ongeveer dezelfde plek in Dordrecht zien, maar nu vóór de ombouw. De op dat moment aanwezige stoomkar, met het nummer 4418, roept trouwens wel weer een vraag op. Over de locserie 4400 valt namelijk te vertellen dat Feijenoord er in 1949 veertien stuks van in depot had. In 1956 zouden deze locomotieven officieel niet meer op Fo. voorkomen, maar volgens het boek 'Stoomtractie bij de Ned. Spoorwegen 1944-1958', van H van Poll, komen we de 4418 toch op 08-02-1957 op Feijenoord tegen. De vraag of de 4400 op de foto nu wél of niet een Feijenoordse- was, blijft daarmee vooralsnog onbeantwoord.

Foto onder (Peter Kleton): In de ochtend van 25 februari 1963 wandelt een machinist kleumend terug langs zijn nieuwe '133' om kop te maken voor de retourrit van Dordrecht naar Geldermalsen. Wie goed naar deze fraaie winterplaat kijkt, kan een mix van oud en nieuw niet ontgaan. Let maar eens op het nieuwe Tomado-gebouw dat boven de oude goederenloods uittoornt. Links in beeld zien we de sporen 1 en 2, met daarnaast het stationsgebouw en de watertoren voor ten behoeve van stoomloc's.

Foto (Peter Kleton): In juli 1963 waren de sloopwerkzaamheden van de oude Dordtse locomotievenloods een feit. Nadat het gebouw al eerder niet meer nodig was om locomotieven onderdak te verschaffen, gebruikte NS-dochter Van Gend & Loos deze locatie nog lange tijd als goederenloods. Voor dit doel ging destijds wel een grondige verbouwing vooraf. Daarna zou de passant alleen nog door de bij de loods opgestelde couperijtuigen, voor de stoomdienst naar Kaldenkirchen, herinnerd worden aan vervlogen tijden. Tegenwoordig is op deze plaats het busstation gesitueerd. Vanuit die wetenschap spreken de herkenningspunten uit de omgeving voor zichzelf.
Het straatbeeld
werd in deze tijd bepaald door (VW) Kevers en (zie de muurreclame!) de in 1962 uitgekomen A-Kadett van Opel.

Langzaam maar zeker groeit Dordrecht naar de situatie toe, zoals we die thans kennen. De oorspronkelijke twee perrons groeiden uit naar de huidige drie, waarvoor een aantal goederensporen werden opgeofferd. Verder verdwenen onder meer de losplaats (ook wel de veelading genoemd), het gebouw van de goederendienst, de tankplaat op spoor 16 en 'Post-T'.

Foto (Albert Sas): Hoewel de ter plaatse geldende snelheid 80 km/h bedroeg, moesten machinisten van 'BP'-goederentreinen ('BP' staat voor een lading die buiten profiel is) voor het berijden van spoor 1 te Dordrecht lange tijd in de remmen om ervan verzekerd te zijn dat zij de (te) lage stationskap onbeschadigd achter zich lieten. Omdat een combinatie van lage snelheid en een hoog tonnage daarbij in sommige gevallen voor problemen met de te nemen brughelling kon zorgden, werd dit spoor officieel niet voor dergelijke treinen benut. Maar de praktijk was natuurlijk anders; zoals hier in 1979. Loc 1117 (met een onbekende  loc 1000 in opzending) manoeuvreert op 31 augustus van dat jaar bijna stapvoets onder het witte boeibord van de overkapping door. Goed voor een mooie scherpe foto in ieder geval! En dan te bedenken dat de sporen 3 en 4, met het oog op het aanzetten met zware treinen, speciaal van dubbele rijdraad waren voorzien! Ook in 2009 bestaat deze bijzondere constructie nog, ware het niet op ongelijke hoogte. De perronkapconstructie is enkele jaren geleden aangepast.

Foto boven (Peter Kleton): Het is 1968 wanneer deze 'Hondekop' afdaalt van de Grote Brug bij Dordt. Op de achtergrond staan in die tijd de Biscuit en Chocoladefabriek van Victoria en de Elektromotorenfabriek EMF. De brug over de Oude Maas is tweesporig en wordt nog bediend vanuit een houten brugwachtershuisje. Onder dat houten huisje wordt druk gebouwd aan de fundering van de nieuwe (lees vorige) hefbrug.

Foto midden (Ben van Wevering): Onder zien we op nagenoeg dezelfde plek de luxe 'Intercity +' in 1995. De Dordtse brug is dan nog steeds twee sporen breed, maar aan het nieuw aangelegde talud is goed te zien dat er hier gewerkt wordt aan de tracéverdubbeling en een nieuwe 'Gr Br'. De nieuwe brug zal een stuk hoger komen te liggen dan het oude exemplaar, hetgeen de goederendienst de nodige zorgen baart. Een grotere doorvaarhoogte betekent ook steilere hellingen. Overigens wordt de huidige brug ook wel 'Brom' genoemd. 'Brom' staat daarbij voor 'Brug Oude Maas'.

Foto's onder: Nogmaals de Gr Br bij Dordt. De linker opname (Peter Kleton) werd gemaakt in 1955, wanneer twee in dubbeltractie opererende 3700' n van depot Fo hun zware exhaustslagen over het water van de Oude Maas laten galmen. De rechter foto (Rob van der Rest) is van 33 jaar later (1988) en vanuit het 'Dok' genomen. Getrokken door loc 1656 verlaten de rijtuigen van de Intercity naar Venlo de brug over de Oude Maas, om vervolgens binnen een minuut het station van Dordrecht te bereiken.

Niet alleen het station-, maar ook de stationsomgeving van Dordrecht onderging gaandeweg de nodige veranderingen. In de loop van de jaren maakten de 'Biscuit en chocoladefabriek Victoria' en de 'EMF elektromotorenfabriek Dordt' aan de rand van de Oude Maas plaats voor nieuwbouw zoals de huidige Maasplaza.

 

Foto links boven (Kees Dessens): De toen nog volop in bedrijf zijnde 1505 trekt een Intercity naar Venlo binnen op spoor 3 te Dordrecht. Op de foto daarnaast (Raymond Kerkhof) is de aanleg van het derde perron in volle gang en tracht een oude blokkendoos nog iets van nostalgie te zaaien. Op de foto daaronder (Raymond Kerkhof) zien we de situatie in 1992. Het derde perron ligt er. Spoor 5 is echter voorzien van hekwerk en niet bestemd voor reizigersvervoer.

Foto's onder (Frans Huijssen): De brug over de Oude Maas, tussen Zwijndrecht en Dordrecht, heeft in haar geschiedenis niet alleen vele gezichten gekend, maar ook veel mooie uitzichten. Dit fotokwartet dateert van tegen de eeuwwisseling. De naam van de Grote Brug (Gr Br) brug bleef altijd onveranderd.

Foto (Rob Keijzer): Deze in de vorige eeuw gemaakte opname is afkomstig uit archieven van het Korps Spoorwegpolitie. De in beeld gebrachte Aki is inmiddels al lange tijd verdrongen door een tunnel, maar kruiste vroeger de sporen ter hoogte van de Smitsweg. Waarschijnlijk zullen alleen de echte Dordtenaren dit beeld kunnen herleiden. Voor wie we echter een beetje moeten helpen, kunnen we kwijt dat deze spoorwegovergang zich bevond tussen de halte Dordrecht-Zuid en het viaduct van de later aangelegde Randweg.