FEIJENOORDSE MEESTERS

Marokko

Wie Marokko zegt, zal waarschijnlijk niet direct aan treinen denken. Toch zijn ze er wel degelijk. Voor het ontstaan van spoorwegen in dit land moeten we zelfs terug tot 1911. Een drietal maatschappijen begonnen in dat jaar, onder het Franse protectoraat, met het schrijven van hun geschiedenis. Deze duurde voort tot aan de onafhankelijkheid van Marokko, waarna de overheid in augustus 1963 tot het opkopen en samenvoegen van de genoemde maatschappijen besloot. Sindsdien gaan de Marokkaanse spoorwegen onder de naam 'Office National des Chemins de Fer Marocain; afgekort tot ONCFM' door het leven. ONCFM is dus een echt Staatsbedrijf, dat maar liefst 1900 kilometer aan spoorlengte telt en meer dan honderd stations rijk is. De belangrijkste lijnen zijn 'onder de draad' en zoals dat te verwachten is, ontbreekt Franse invloed niet.

Peter de Heij nam er ooit een kijkje. In 2002 maakte hij met de Belgische Spoorwegvereniging TSP een rondreis door Marokko. Veel stops langs de lijn en bezoeken aan werkplaatsen maakten deel uit van zijn prachtige avontuur, temeer omdat er ook een bezoek gepland stond aan het enige spoorwegmuseum dat Marokko rijk is. Het bevindt zich in de plaats Taza. Nu zijn we hier in Nederland en de ons omringende buurlanden veel gewend als het om musea gaat. Gelijke verwachtingen mag je in dat opzicht in een 'armer' Afrikaans land natuurlijk niet koesteren. Doe je dat wel, dan valt de collectie van vier loc's en een treinstel (dat destijds in erbarmelijke staat verkeerde) misschien wat tegen. Laten we het geheel dus even door een andere bril bekijken... Materieel waar ik zelf met veel plezier bij NS op gereden heb, blijkt bijvoorbeeld ook in Marokko rondgereden te hebben. Zo staat er in Taza een snoepje van een 'CC800', welke bij ons beter bekend staat als de serie 1300. Kijk, dat maakt zo'n oude kar dan ineens weer heel erg leuk! Maar er is meer...

Bij de Marokkaanse spoorwegen zijn ook loc's van de serie 1100'n actief geweest onder de noemer 'E700'. Jammer genoeg zijn daar geen exemplaren van bewaard gebleven. Wel zijn er nog machines à lá de 1600 in dienst. 't Blijkt trouwens dat ze in Marokko best ambitieus zijn. Tal van toekomstige tracé-uitbreidingen staan op de agenda...

 

Foto (Peter de Heij): De op 17 Oktober 2002 gefotografeerde CC807 in het museum te Taza is onmiskenbaar familie van onze 1300! Dat neemt echter niet weg dat er een groot aantal verschillen ten opzichte van de Nederlandse versie bestaan. We noemen zomaar even de totaal afwijkende draaistellen, de pantografen, de spil van de koppeling die van een Franse 'lummel' voorzien is en de constructie die dienst doet als spoorstaafruimer. Om de rest van de verschillen op te sporen hebben we uit ons archief een foto (Rob van der Rest: Rotterdam, 10-01-1987) van de 1301 tevoorschijn getoverd. Voor een goede vergelijking kun je muisaanwijzer naar de foto toe bewegen!

Foto (Peter Eradus): Locomotief 703 van ONCFM 703 tijdens een inzet op de lijn Benguerir - Safi. De opname werd gemaakt te Bidane op 11-09-1994.

Foto (Peter Eradus): In Marokko gaat een 1600 gewoon voor een 1300 door. Hier de 1304 voor een reizigerstrein nabij Sidi Kacem op 08-09-1994. De groene rijtuigen achterop maakten ooit hun rondjes op het net van NMBS.