FEIJENOORDSE MEESTERS

IJsselmonde en Feijenoord (ontsporing  op het Handelsterrein)

(Foto's : Ben van Wevering)

Aan opnamen van het oude Handelsterrein is moeilijk te komen. Dat maakt deze platen extra bijzonder. Niet slechts omdat ze misschien wel één van de laatste bedieningen in 1988 laten zien, maar temeer omdat de bewuste raccordementstrein ook nog eens uit de rails liep...

Gelukkig maar dat iemand er destijds brood in zag om dit stukje verval op de gevoelige plaat vast te leggen. Op de foto boven zien we de in 1987 totaal verwilderde toegang tot het Handelsterrein. De foto's onder geven een beeld van de vroegere ligging van 2e Rosestraat en de Rosestraat, waar achter een groene haag de halte Rotterdam-zuid gesitueerd was. De spoorbomen, die bedoeld waren om onze toerit naar het Hdt veilig en onbelemmerd te laten verlopen, waren handbediend.

 

Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

Ontsnapt van kantoor en lekker fietsend door de Rosestraat zag Ben van Wevering destijds plotseling dit rangeerdeel uit de 'wildernis' opduiken. Het was op weg naar één van de laatst overgebleven havenbedrijven (nu ligt daar de Levie Vorstkade) aan de 'Oostzijde' van de Spoorweghaven. Een sprintje, want er stonden bouwhekken in de weg, was nodig om nog net de 609 met een aantal lege containerwagons te kunnen fotograferen.

Voor een goede oriëntatie op de foto links: Rechts het oude kantoor van ODS en links het de aanbouw zijnde 'Flat 1989' op de Hillekop. Ter hoogte van de berg zand en de heistelling lag ooit de Binnenhaven. In de daar aanwezige 'S-boog' vond de ontsporing plaats. Foto rechts: De met één as ontspoorde containerwagen...

Nadat de ploeg de wagons geplaatst zou hebben, was het de bedoeling om met de loc 'om te lopen' en vervolgens los de terugweg te aanvaarden in de richting van de 2e Rosestraat. Alles bij elkaar kon dat niet zo heel erg lang duren en de fotograaf besloot het tafereel vanaf de Rosebrug gade te slaan... 

Na het losmaken van de schroefkoppeling kan het hersporen beginnen...

Nauwelijks boven aangekomen was het rangeerdeel (heel in de verte) al aan de terugreis begonnen; niet als losse rangeerkar, maar zowaar met een sleep beladen containerwagons achter zich en nog een gesloten goederenwagon op de kop. Met zwarte rook uit de uitlaat versnelde het geheel langzaam, totdat er ter hoogte van Station 'Zuid' ineens ergens halverwege een geelgrijze 'stofwolk' opsteeg. Het rangeerdeel kwam daarop tot stilstand...

Opkrikken, glijhoek bepalen en dan gewoon allemaal duwen. Daar heb ik zelf vroeger zat aan meegedaan... Op de foto Chris van Heck (midden), Willem Sneijder (in het blauwe T-shirt) en en, in het rood, Ad Heijboer (†).

Ad Heijboer overleed op 26 mei 2009 op 59 jarige leeftijd aan de gevolgen van een kwaadaardige hersentumor. Ad kwam in dienst als machinist te Gvc, maar koos later voor een carrière als storingsmonteur. 'Feijenoordse meesters' kenden hem echter met name als voorman wagenmeester en als prominent lid van de Calploeg Feijenoord. Zijn laatste arbeidzame jaren bracht hij als procesmanager door in de Wph Tb. Het vervroegd afzwaaien (IPIO) was voor Ad geen reden om zich van zijn oude collegae te vervreemden. Vele uren van zijn tijd besteedde hij samen met hen aan het beoefenen van de hardloopsport en de wielrennerij. Vele 'Feijenoordse meesters' wist hij daarbij letterlijk uit de wind te houden. In onze herinnering zal Ad Heijboer altijd een geliefd en gewaardeerd oud-collega blijven. Behalve een groot sportman was hij vooral een onbaatzuchtig- en sociaal mens. Zijn gortdroge gevoel voor humor was uitgesproken, evenals zijn altijd aanwezige eigen mening. Ad was daarmee een waardig lid van de Feijenoordse familie.

Eén de wagons leek ontspoord te zijn. Ben wist genoeg en sprong zonder verder na te denken weer op zijn fiets (wat ging dat hard, met de fiets de luchtbrug af!). Aangekomen op de locatie van de ontsporing  trof hij een 'enigszins laconieke' en schouderophalende rangeerploeg aan die met de mededeling: 'We gaan het melden en gelijk koffie drinken',  al snel te voet in de richting van het depot verdween...

Na een hersporing werd er altijd zorgvuldig gecontroleerd; ook op de spoorligging. Veerpakketten en aspotten netjes op de plaats?! Assen mochten natuurlijk niet krom zijn en de wielen geen slingering vertonen. O ja, het korte ritje naar het Handelsterrein had ook het zwaailicht van de locomotief gekost. Boven het spoor bij een van de laatste Havenbedrijven hing een laadtrechter met aan de onderkant rubberen flappen tegen het stuiven. Bij het passeren van die trechter was de rode kap daarop gesneuveld...

De melding had tot resultaat gehad dat er binnen de kortste keren een drie man sterke delegatie van de Calploeg Feijenoord arriveerde, bestaande uit Chris van Heck, Willem Sneijder (in het blauwe T-shirt) en Ad Heijboer (in het rood). Zij kregen de strakstaande koppeling van de zijdelings overbufferde wagens zowaar zonder snijbrander los en wisten met behulp van een paar vijzels en hellingbanen de wagon in een handomdraai te hersporen.

Het is een vreemd gezicht wanneer een trein de straat kruist door de open overwegbomen heen. Waarschijnlijk vond men de verroeste handbediening te zwaar gaan en was het gemakkelijker om met een rode vlag de overgang af te dekken...

Daarna mocht dezelfde rangeerploeg, die nu wel genoeg koffie had gedronken, alsnog zijn klus afmaken. De fotograaf legde de goede afloop vast en fietste naar huis...

Twaalf jaar later zou dat dezelfde fotograaf allemaal niet meer lukken. Liberalisering van de spoorwegen had namelijk een nieuwe, onafhankelijke ongevallenbestrijding afgedwongen die, samen met de vertrouwde, bruine 'D', het einde van de 'oude' Calamiteitenorganisatie zou betekenen. Met een nieuwe, glimmend gepoetste 'ongevallen-bestrijdings-auto' zou een nieuw tijdperk van hersporen aanbreken. Alles wat een hersporingsploeg zich maar wensen kon, zou daarbij beschikbaar zijn.

Het Feijenoordse tractievolk twijfelde overigens sterk aan dat verhaal. Dat zij voortaan geen bemoeienis meer met het hersporen zouden hebben, stak natuurlijk, maar wat zij zich serieus afvroegen was of je met zo'n vrachtauto ook daadwerkelijk overal kon komen. Bovenop de Moerdijkbrug in ieder geval niet. Ook Ben van Wevering, die op de avond van vrijdag 11 augustus 2000 deze foto's maakte, had zo zijn twijfels...

Na het avondeten besloot hij op die dag om nog een rondje te gaan fietsen. Vanwege het late tijdstip en de al laagstaande zon twijfelde hij in eerste instantie nog even over het al dan niet meenemen van zijn camera. Hij pakte hem uiteindelijk toch. Je weet maar nooit, dacht Ben. Ach, en als je dat ding dan toch meeneemt, dan kun je net zo goed even via de Brede Hilledijk langs Feijenoord gaan. Dat hij de juiste beslissing had genomen, bleek al snel toen hij richting de tijdelijke ‘luchtbrug’ fietste. Normaal gesproken hoefde je rond deze tijd nauwelijks activiteiten op deze locatie te verwachten, maar nu liepen een paar, in gele vesten gehulde, personen drukgebarend bij een lang rangeerdeel.

Dichterbij gekomen bleek er net een wagon ontspoord te zijn. Altijd goed voor een plaatje natuurlijk... maar wacht eens even... Onlangs had hij toch iets gelezen over een nieuwe ongevallenauto. Was dat niet de moeite van het wachten waard?

Zowaar verscheen er zo'n twintig minuten later vanuit de Hillekop iets dat voor de nieuwe ongevallenwagen door zou kunnen gaan. Dàt zag er nog eens geavanceerd uit! Zelfs de Thunderbirds zouden hier niet slecht mee voor de dag komen. Anders dan bij de oude ongevallenwagon het geval was, werden er nu genummerde ‘ongevallencontainers’ met de vrachtwagen meegevoerd, die zich, eenmaal op het spoor getakeld, soepel naar de werkplek lieten duwen. Desondanks leek er geen einde aan de klus te komen en de invallende duisternis maakte dat de afloop niet meer op de gevoelige plaat kon worden vastgelegd. Had die éne as met de ‘oude’ hersporingsploeg nou toch niet een stuk sneller op de rails gestaan?