FEIJENOORDSE MEESTERS

De nadagen van Feijenoord

Stukje bij beetje veranderde niet alleen het bedrijf en de omgeving van het depot, ook het Rayonkantoor verhuisde naar een pand naast het oude station van Barendrecht. Vrijwel gelijktijdig ging onze vertrouwde machinistenkamer op in de behoefte aan extra magazijnruimte voor de werkplaats. Het voormalig Rayonkantoor werd daarom ingericht als ruimte voor het rijdend personeel en de Technisch medewerker. Al deze veranderingen brachten met zich mee dat het ineens een stuk stiller op Feijenoord werd. Inmiddels waren de nachtdiensten van de opzichter Feijenoord geschrapt en in 1993 viel het dienstgebouw van de rangeerdienst ten prooi aan de slopershamer. Het rangeerproces zou daarna nog een poosje aangestuurd worden vanuit een noodkeet, die op de plaats van het net gesloopte gebouw werd neergezet, maar verhuisde uiteindelijk in 1994 naar IJsselmonde.

 

Foto's (Rob van der Rest): In elkaars verlengde laten deze opnames de in 1991 gewijzigde oprit naar de Varkenoordsebrug en de Colosseumweg zien. De 2275 en de 2273 verlaten Feijenoord.

De verhuizing van de Feijenoordse goederendienstleider naar IJsselmonde maakte dat het ooit zo bedrijvige rangeerterrein van Feijenoord alleen nog maar gebruikt werd voor het opstellen van materieel. De voorbijkomende locomotieven waren òf voor het depot bestemd, òf ze waren op doortocht naar de bedrijven in de achterliggende wijk. Treintjes kijken op Feijenoord was daardoor een weinig lonende bezigheid geworden. Er waren perioden dat er uren niets gebeurde. Dat zag er vroeger toch wel anders uit.

Foto's (Ben van Wevering): In een 'S'-vormige beweging leiden twee nieuw aangelegde sporen naar Feijenoord (augustus 1993). 'Post -K' bediende in deze tijd alleen nog maar de overwegbomen van de 2e Rosestraat en regelde daarnaast de aankomst  en het vertrek op Feijenoord.

De bebouwing rondom het spoorwegterrein rukt steeds verder op. In voorbereiding op de laatste genadeslag (die nog steeds niet is toegebracht, maar onvermijdelijk wel komt) is ook de oude fiets- en voetgangersbrug al verdwenen. Dat geldt eveneens voor een groot deel van de emplacementsporen, die overigens na het dempen van de belendende haven geregeld blank komen te staan. Ook de zogenaamde '40-sporen' direct achter het voormalige Rayonkantoor geven dat beeld te zien.

Foto's (Ben van Wevering): Op de sporen aan de Parallelweg stonden destijds een aantal afgekeurde goederenwagons, die voorheen op de omliggende emplacementen hadden gediend voor opslag van olie, zand en gas voor de wisselverwarming. Net als op de RMO was de verdekte opstelling ideaal voor junks, die al snel dankbaar gebruik maakten van dit gratis onderkomen. Ongehinderd konden ze er gebruiken, slapen en koken(?). Geroezemoes en gerommel van junks was tijdens het nemen van deze foto's nadrukkelijk hoorbaar.

Liep het water voorheen vanzelf de Spoorweghaven in, nu kon het nergens meer heen en gehuurde pompen waren nodig om het overtollige regennat onder de locomotieven weg te halen. Natuurlijk werd er door de Feijenoordse machinisten flink over de ontstane werksituatie gegriept. Voor de CTM zat er daarom niets anders op dan een groot maatassortiment rubber laarzen aan te laten rukken. Deze waren bedoeld voor algemeen gebruik, hetgeen het gemor onder de aanwezige depotreserves alleen maar vergrootte.

 

Foto's (Paul van Duin / Ben van Wevering): Na het dempen van de Spoorweghaven kampte Feijenoord met flink wat wateroverlast. Zes jaar na de sluiting van het depot stond het water nog steeds 'letterlijk' tot aan de lippen. Deze fraaie opnamen uit de winter van 2002 laten de oprukkende nieuwbouw van 'Zuid' zien, tezamen met een groot aantal al jáááren op Feijenoord terzijde gestelde locomotieven (2323+2336+284+229+641+655+664+2353+330). Uiteindelijk zou dit 'locomotievengetto' op 12 april 2003 naar Metaal Transport op de Heijplaat overgebracht worden, waarvandaan per duwbak de sloper in Maastricht werd bereikt. Beweeg de muisaanwijzer naar de foto!

Foto (Ben van Wevering): Voor de laatste jaren van haar bestaan werd 'Post-K' nog geheel gerenoveerd en daarbij voorzien van gevelbeplating om het optrekkend vocht in de muren een halt toe te roepen. Deze opname laat de situatie in de 2e Rosestraat zien op 13-05-1994.

Hoewel de verdwijning van Feijenoord volgens het bestek binnen afzienbare tijd voltrokken moet zijn, zal het realiseren van de plannen uiteindelijk veel meer tijd in beslag nemen. In eerste instantie slankt het emplacement zienderogen af, maar daarna lijkt de zaak een beetje te stagneren. Zolang de werkplaats operationeel is, zullen er immers een aantal sporen nodig blijven voor het opstellen van materieel. Naast het opbreken van sporen blijft daarom ook onderhoud aan de infra noodzakelijk. Nieuw gestorte ballast en littekens van vroegere sporen vormen gedurende een aantal jaren een merkwaardig contrast.

Foto (Ben van Wevering): Sporen die bedoeld zijn voor het bereiken van de werkplaats en het opstellen van materieel zien er op 27-05-1995 nog netjes onderhouden uit.

Foto's boven (Ben van Wevering): Of de emplacementsporen op 11-08-1995 nu nieuw waren of niet, het is toch Feijenoord op zijn smalst! Voor buurtbewoners was dat trouwens een welkome ontwikkeling, want voor een wandeling naar 'De Kop van Zuid' hoefde je maar een paar sporen over te steken.

Foto onder (Paul van Duin): Op de plaats van het vroegere emplacement Feijenoord is de Laan op Zuid in wording. Het aankomst- en vertrekspoor, waar op de foto de 2351 richting de Kijfhoek vertrekt en dat op 21 september 1995 tijdelijk heet te zijn, zal nog bijna 13 jaar stand houden.

Foto boven (Marco Verzijl): Na jaren van inactiviteit ontstond er bij de RET-aansluiting op Feijenoord in mei 1997 weer teken van leven. RET-stellen van het 'type-T' waren toe aan hun zogenoemde R4-beurt, hetgeen inhield dat de stellen compleet gestript en gereviseerd werden in de Centrale Werkplaats aan de Kleiweg. Nadat de RET-loc door NS Cargo goedgekeurd was, kon met de transporten een aanvang gemaakt worden. Het RET-personeel reed daarbij zelf, ware het niet dat er sprake was van een begeleidende machinist en rangeerder van NS/Cargo. Het spits van de vervoeren naar de Kleiweg werd afgebeten op 12-05-1997. RET-loc 6102 en Metrostel 5201 ontmoette daarbij vluchtig DE-loc 2215, die in verband met instructiedoeleinden op emplacement Feijenoord verbleef.

Het zal vanaf dat moment nog bijna dertien lange jaren duren voordat er zich hernieuwde saneringen aandienen. Intussen verandert het vroegere 'Mw' via NSM nog wel even in NedTrain. Het werkplaatsapparaat komt daarmee weer een stukje verder van het oude NS af te staan. Hoe dan ook vinden we in het nieuwe logo niets terug van de vroegere verbintenis...

Foto's boven (Ben van Wevering): Tja, je moet al die bijzondere 'NSM-specificaties' op de cabinewand van deze 'Sik' maar kunnen onthouden. De opname mag dan dateren van 1 april 2001, 't was toch echt geen Feijenoordse grap. Locomotor 243 hoorde thuis in Amersfoort en de opschriften hielden verband met de spoornummering rondom de Wagenwerkplaats Amersfoort (WBA) en het aangrenzende emplacement. De reden dat de 243 op Feijenoord verbleef, had dus waarschijnlijk alleen maar te maken met 'groot onderhoud'. De foto dateert overigens nog van voor de 'hekjesperiode'. Met hekje heeft Locomotor 243, voorzien van de toevoeging 'Kuuk', namelijk ook nog dienst gedaan bij NedTrain op de Amersfoortse Bokkeduinen. Naar verluidt kwam er in die tijd voor het onderhoud een monteur van Feijenoord naar Amersfoort. Inmiddels maakt Lmt 243 deel uit van de collectie van de Stichting Historisch Dieselmaterieel, waar ze nog steeds gebruikt wordt voor het rangeerwerk rondom de Werkplaats. Op de foto rechts zien we een soortgelijke locomotor op spoor 33 in februari 2002; nu zonder 'NS-logo' en met het materieelnummer in een vreemd lettertype. Goedkoop aandoende stickers moeten duiden op het nieuwe 'NedTrain'. (Met dank aan Hidde Romeijn voor het aanvullend commentaar)

Foto onder (Ben van Wevering): Nog even terug in de tijd... Locomotor 243 op spoor 33 te Feijenoord, maar nu samen met de in de grondverf gezette en voor NedTrain bestemde 292. Het uiteindelijke resultaat in de kleuren grijs en geel stond hierboven al afgebeeld.

Rond en na de eeuwwisseling zijn bij zowat alle bedrijfsonderdelen de oude banden met de vroegere NS verbroken. Vaak gaat dat via tussenstappen om in de juridische sfeer de nodige onvolkomenheden te kunnen omzeilen. In een steeds hoger wordend tempo verandert het spoorbeeld dat ons altijd voor ogen heeft gestaan. Nieuwe onderhoudsbedrijven, - spoorbouwaannemers en - goederenvervoerders rijzen als paddenstoelen uit de grond.

Foto's (Ben van Wevering): Omgenummerd, overgeschilderd en van eigenaar (Structon) veranderd. Niettemin blijft deze ex-609 herkenbaar. De loc staat hier voor de Werkplaats Feijenoord op 3 februari 2002.

In de laatste week van augustus 2008 wordt in opdracht van ProRail de sporenbundel 46-50 buiten dienst genomen in verband met het verwijderen van de bovenbouw en het egaliseren van de ondergrond. Op 5 september 2008 is alleen spoor 49 nog aanwezig.

Foto (Ton Wolbrink): 25 juni 2008. Verwijdering van de resterende sporen op het noordelijk deel van Feijenoord.

Als betrokken LWB'er en bezoeker van 'Feijenoordse meesters' fotografeerde Theo Ringeling met zijn GSM de sanering van de sporen 46 t/m 50. Daarvan kunnen we nu zeggen dat ze vroeger tussen de werkplaats en de RET-remise lagen. Weliswaar blijft spoor 49 nog even gehandhaafd, ook al is het de vraag voor hoelang...

Steeds verder en verder wordt ons oude depot uitgekleed. Maar voordat in 2010 definitief het doek valt, zullen er vanuit alle windstreken machines naar Feijenoord blijven komen. De paar overgebleven sporen kunnen In het weekeind van 9 augustus 2009 zelfs niet beletten dat er een locomotief van NS/Reizigers wordt gesignaleerd! Paul van Duin (één van onze vele fotoleveranciers) wist dat voor het nageslacht vast te leggen en schrijft daarover:

'Ik was vandaag toevallig even op 'Zuid' en zag tot mijn verbazing bij de werkplaats een e-loc staan. Maar eens even gaan kijken dus. Niet voor niets, want ik viel met m'n neus in de boter! Dichterbij gekomen bleek het de 1762 te zijn; een reizigersloc nota bene! Echt geen idee wat 'ie daar deed... In ieder geval kwam de 6448 hem net ophalen. Geduwd, en netjes met een rangeerpit achter de cabineruit, verliet de 1762 zo het vroegere depot, om een half uurtje later alweer via spoor 15 te Rotterdam de kant van Gouda op te gaan. Naast in ieder geval de e-loc 1000, de 1501, de 1607 en nog een aantal 1100'n, is er nu dus ook een elèctrische 1700 op Feijenoord geweest.'

Navraag wees uit dat loc 1762 niet als gevolg van een defect op Feijenoord was beland, maar dat de binnenkomst in de werkplaats diende om de zandbakken van verschillende soorten strooizand te voorzien. Daarmee zouden op 10 augustus te Rotterdam Noord Goederen beproevingen uitgevoerd worden.

Teruglezend in het hoofdstuk 'De nadagen van Feijenoord' kunnen we best stellen dat Feijenoord, onder de bezielende aanvoering van de laatste locatiemanager Peter Aarts, tot aan de laatste snik productief zal blijven. Tientallen jaren lang hebben we de verhalen over het verdwijnen van Feijenoord aan moeten horen en daarnaast moeten incasseren dat hoopvol lijkende oplevingen uiteindelijk slechts van tijdelijk karakter zouden zijn. Of dat waar was? Welnu, op het moment van dit schrijven is het stuk spoorweggeschiedenis op Hillesluis bijna aan zijn eind, want aan het begin van de maand juni 2010 wordt een start gemaakt met de verhuizing naar een nieuw onderkomen aan de Waalhaven. Ongetwijfeld verdwijnt de in 1964 opgetrokken werkplaats daarna snel van de kaart, om plaats te maken voor de ambitieuze plannen die het 'Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam' (OBR) al geruime tijd op de rol heeft staan...

Foto boven (http://www.obr.rotterdam.nl): Het in rood omlijnde gebied zien we nu nog duidelijk de RET-remise en het onderhoudsbedrijf van NedTrain. In de toekomst is hier de nieuwe wijk 'Parkstad' gesitueerd...

 'PARKSTAD'!

Met deze verbindende schakel tussen 'Kop van Zuid' en de Afrikaanderwijk worden alle vroegere sporen letterlijk uitgewist. Maar..., voor wie het voormalig depot en de bijbehorende onderhoudsbedrijf van NedTrain altijd een warm hart heeft toegedragen, is er in de toekomst hoop. Straks hebben we namelijk de mogelijkheid om op onze vroegere favoriete plek te wonen! Zo blijven de oorspronkelijke verbanden misschien toch nog in stand; al was het maar omdat het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam mede-sponsor van de afscheidsreünie op Feijenoord is! Lang wachten op een eventuele woonwens op 'Feijenoord' is niet nodig, want volgens de planning worden de eerste woningen al na de zomer van 2011 opgeleverd.

Foto (Rob van der Rest): In februari 2010 krijgen de contouren van het nieuwe pand aan de Waalhaven al aardig vorm...

Dat de daadwerkelijke sloop van de werkplaats Feijenoord in 2010 werkelijkheid zou worden, stond vast. Nadat de verhuizing naar de Waalhaven eenmaal een feit was, werd de aansluiting naar de oude werkplaats al snel buiten dienst genomen. De sporen werden opgebroken en de tekeningen aangepast. Formeel bestond Feijenoord daarna niet meer. Maar in de harten van veel Rotterdammers leeft de geschiedenis van het depot gewoon voort. De wortels van de spoorweggeschiedenis op Hillesluis reiken daarvoor nu eenmaal te diep en te ver...

 

Foto's boven (Michel Beekveld): Sloopbeelden van 21 augustus 2010. De vόόr- en achterzijde van de werkplaats zijn, net als de voormalige positie van het magazijn en de kantine, op dit moment nog heel herkenbaar. Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

Foto onder: Feijenoordse bedrijvigheid in memoriam. Van het dienstdoende personeel op deze loc van het type 8700, is de voorste Louis Bosman en de achterste Jan Thesing. 'Feijenoordse meester' Hielke Lijn was in 1955 de maker van deze foto.