FEIJENOORDSE MEESTERS

Stootjukken

Als kind verkeerde ik lange tijd in de veronderstelling dat deze benaming vooral letterlijk moest worden opgevat. Stootjukken (of beter nog stootblokken) zouden onverwoestbaar zijn en altijd stand houden; hoe hard je er ook met een locomotief tegenaan reed. Later zou ik als spoorman ontdekken dat de werkelijkheid hieromtrent wat genuanceerder ligt. Een stootjuk is in beginsel niets meer dan een 'einde-spoor-markering'! Weliswaar kunnen de uitvoeringen vanwege het beoogde doel sterk van elkaar verschillen en het ťne juk is beslist degelijker dan het andere. Met dat laatste kun je natuurlijk geld verdienen. Vandaar dat de afzonderlijke fabrikanten tegenwoordig om het hardst roepen dat hun product de meeste veiligheid biedt. Wie en op welk punt precies? Dat laten we gemakshalve even in het midden, want je kunt, als het fout gaat, eigenlijk alleen maar důůr een juk of ůver een juk.

Foto's (Hans Zeilmaker): Dit 'RAWIE-juk' in Dordrecht bleek op 07-06-2008 niet in staat om een doorschietend treinstel goed op te vangen...

Oh ja, 'energieabsorptie' door middel van demping kan ook nog, al is het de vraag of de passagier in de trein daarmee in alle gevallen is gediend. Maar goed, laten we deze discussie vooral aan de wetenschap overlaten. Naar verwachting hebben wij genoeg werk aan het bekijken van de verschillende varianten...

Foto (Marco Smit): In het havengebied van Weil am Rhein, langs de Rijn en vlak voor het drielandenpunt met Duitsland, Zwitserland en Frankrijk, staat dit wel heel stevig aandoende juk langs de Rijn. Eerder had de fotograaf (overigens een oud-Feijenoordse collega) in de nachtelijke uren een trein aangebracht. Tijdens een wandeling bij daglicht liet hij het maken van deze foto (februari 2016) niet aan zijn neus voorbijgaan.

Foto's (2x Marco Smit): Dienstjes naar Basel zorgen altijd wel weer voor nieuwe ontdekkingen. De bovenstaande 'einde spoor markering' maakt deel uit van een stuk straatspoor. Opnamen dateren van begin 2016.

Foto's (2x Hendrik Versteeg): Om op Neurenberg Rangierbahnhof sporen te 'sperren' gebruikt men aan het einde van de heuvelsporen deze hydraulisch wegklapbare stootjukken. Pas na het samenstellen van een treindeel klapt het juk weg en kan de rangeerloc de trein naar een vertrekspoor trekken. De foto's werden gemaakt in oktober 2015 tijdens het ophalen van een transport naar Venlo door TXL.

Foto (Gerard ten Napel): Tijdens zijn vakantie in 2016 in Noorwegen maakte een rit (50 euro retour) over ťťn der mooiste spoortrajecten deel uit van de ondernomen activiteiten. We hebben het dan over het traject Flam  - Myrdal, alwaar sprake is van een zeer hoge baanvakstijging. Rijden doen ze er met de nieuwste loccen, terwijl de trein beschikt over 7 remsystemen die elk afzonderlijk hun werk kunnen doen. In Flam, dat op zeespiegelniveau ligt, tref je het hierboven afgebeelde stootjuk aan.

Foto (Kees Dessens): Een heerlijk plaatje, genomen in 2015 op de Rotterdamse Paul Nijghkade.

Foto's (Mariejozee Geleick): Van deze foto's is de 'plaats delict' Station Oschatz, waar de DŲllnitzbahn samenkomt met de DB.

Deze mooie aanvulling op de verzameling stootjukken is afkomstig van Elbert Conijn (3x). Hij spaarde in Ecuador kosten noch moeite om het maken van de bovenstaande platen mogelijk te maken. Het eerste stootjuk vond hij op 06-08-2014 op het station van Rio Bamba. Een dag later legde Elbert voor Feijenoordsemeesters in Alausi het tweede juk vast. Een stootjuk in de basisuitvoering weliswaar, maar als extra 'stopvermogen' zijn er nog een paar stukken rails in de grond geplaatst. Alausi ligt trouwens aan het begin van de beroemde en zeer toeristische rit naar de Duivelsneus ('Nariz del Diablo'), waarbij reizigers in een spectaculaire 'zigzagvorm' naar beneden worden gevoerd.

Als extraatje kunnen we ook nog een foto (onder) van een stoere Bo'Bo'Bo' Alsthom diesel uit 1992 laten zien; genomen aan de voet van de 'Devil's Nose'. De vormgeving van deze locomotieven doet ons in bepaalde opzichten denken aan onze serie1600/1700/1800. Na jaren van verwaarlozing zijn de spoorwegen van Ecuador overigens in de strijd voor een comeback. Bijna het gehele hoofdnet is vernieuwd en het is de bedoeling dat er behalve het treinvervoer voor toeristen ook weer 'echt' vervoer gaat plaatsvinden. Daarbij vormt het eerder genoemde 'zigzagpatroon' van het tracť helaas wel een probleem. De snelheid en het gewicht van de treinen wordt hierdoor immers beperkt.

Kijk ook even naar dit filmpje, en daarna naar deze!

*****

Foto (Francesco Biondina): Stootjukken zoals deze te zien zijn op Cork Kent Station (Ierland). De foto werd gemaakt in de zomer van 2014.

Foto (Gerard Mastenbroek): Het best beveiligde stootjuk van Nederland is niet alleen voorzien van dit stoptonend dwergsein, maar tevens door een actief ATB-vv baken. Het betreft hier overigens het tijdelijke-, ingekorte spoor 40 naast de oude werkplaats in Zwolle. Opname gemaakt in juni 2016.

Foto (Rob van der Pols): Dit juk en de daarachter liggende aarden wal markeren letterlijk het eindpunt van het lijntje Chamonix Montenvers (Mer de Glace v.v.). Het in 1908 geopende traject klimt over een afstand van slechts 5 kilometer van 1035 naar 1913 meter hoogte. Duur van de rit bedraagt niet meer dan een slordige 20 minuten; iets dat zeker als opmerkelijk bestempeld mag worden. Opname gemaakt in juni 2016.

Foto's (2x Peter Montfrooij): Deze twee bijzondere Zweedse kiekjes -uit de zomer van 2016- werden gemaakt aan de oostzijde van het emplacement van Mora; net voor de brug over de ÷stedalšlven, waar de lijnen richting Sveg (Inlandsbanan), Bollnšs (niet meer in gebruik) en Borlšnge (Trafikverket, voorheen Banverket) de oever verlaten. Het gebruik van dit soort verschillende stootjukken naast elkaar is in Zweden niet ongebruikelijk.

Foto (Jan Smit): Een mooie Portugese vakantiekiek is deze. We zijn hier op het van fraai tegelwerk voorziene kopstation van Porto in de eerste helft van 2016.

Foto (Bas van Hulst): Op Basel Badische Bahnhof kunnen we in 2016 nog dit stootjuk bewonderen, dat overigens betere tijden heeft gekend. Het als 'Basel Bad Bf' afgekorte station ligt weliswaar in Zwitserland, maar is wel degelijk Duits. Daarmee is dit station waarschijnlijk als enige in Europa 'over de grens gelegen'. Basel Badischer Bahnhof is een interessante reisbestemming voor prijsbewuste treinreizigers. Zoals al gezegd zijn de perrons 'Duits'. In de perrontunnel en hal is zodoende de grenscontrole, waardoor je eenmaal buiten in Zwitserland/Basel staat. Het feit dat deze plaats tarifair geldt als Duits (binnenlands) station, heeft interessante prijsconsequenties. Wie een ticket heeft 'naar elk station in Duitsland', kan het station namelijk als 'Zwitsers eindstation' kiezen. De prijs kan zo een flinke (winter-)jas schelen met het SBB-tarief naar Basel. Voor wie nu op ideeŽn is gebracht melden we nog even dat de tramlijnen 2 en 6, busringlijn 36 en andere buslijnen hier min of meer voor de deur stoppen. Tezamen bestrijken zij flinke delen van de stad. Omgekeerd geeft Basel Badischer Bahnhof natuurlijk ook een goede overstapmogelijkheid op de lijnen welke Zuidwest Duitsland ingaan...

Foto's (Ferry Hoogvorst): Getuige de constructie op de eerste opname lijkt men zich in het Zwitserse Lugano soms te bedienen van het motto 'Boem is hů. Maar ook voor het aanbrengen van enige nuance bestaat gevoel. Deze bij de smalspoorbaan naar Ponte Tresa genomen foto's zijn daar getuige van. Opname datum 10 april 2014.

Foto (Elbert Conijn): Dit bijzondere en bijna originele 'stootblok' werd in de jaren '20 gemaakt en verkeert nog altijd in een bijna originele toestand. Het ter plaatse uitlaten van de hond is daarom expliciet verboden! De foto werd gemaakt op 22 oktober 2013 bij de werkplaats van de OHE (Osthannoversche Eisenbahnen AG) in Bleckede aan de Elbe (Duitsland).

Foto (Elbert Conijn): Speciaal voor het hoofdstuk 'Stootjukken' op 'Feijenoordsemeesters' werd dit exemplaar op 30 april 2014 vastgelegd in Denemarken. Qua type is dit juk o.a. vergelijkbaar met dat in Bleckede (gebogen uit het verlengde van de rails). De afgebeelde 'einde-spoor-markering' is te vinden ter hoogte van de oude werkplaats op het eindstation van de Museumspoorlijn 'Veteranbanen Korinth - Faaborg' (een restant van de vroegere spoorlijn Odense - Faaborg). Het originele station bestaat ook nog steeds, maar daar kun je tegenwoordig alleen nog maar op de bus wachten. Het authentiek ogende stootjuk mag zichzelf als hoogbejaard bestempelen.

Foto (Jeroen de Rijke): Spoor 55 op het emplacement van Emmerich. De foto werd gemaakt op 21 december 2013.

Foto's (Dink de Witte): Amsterdam Dijksgracht, januari 2014. Een doorduwertje met 'Duct Tape' waarover zich waarschijnlijk maar weinigen bekommeren. Het treinstel op de foto is dan ook bestemd voor de sloop.

Foto's (2x Martin Verwoert): Boston, USA, 7 oktober 2013. Het bovenste stootjuk werd gekiekt op de 'Charlestown Navy Yard'; een voormalige marinescheepswerf die in 1974, na een geschiedenis van ruim 174 jaar, de deuren sloot. Op het 30 hectare metende terrein was ooit een belangrijke bevoorradingsrol voor de spoorwegen weggelegd. Tegenwoordig maakt dit gebied deel uit van het 'Boston National Historical Park'. Of daar nog treinen komen valt te betwijfelen... De foto onder vertegenwoordigt het South Station van Boston. Het vlak voor dŗt juk geplaatste signaaltje is opmerkelijk te noemen. Hopelijk is er iemand die de functie ervan kan toelichten. Misschien iets voor onze overzeese bezoekers?

Foto's (Wim Lagerwij): Dit bijzonder ogende stootjuk kenmerkt het einde van NMBS-lijn 44 in Spa-Geronstere. De opnamen werden gemaakt op 11-11-2013. Treinstel 333, met een gedeukt neusje, maakt het stationsbeeld compleet.

Foto's (Elbert Conijn): 'Vakantiefoto's zijn niet zelden goed voor de 'collectie stootjukken' op deze website. Links zien we een zeer degelijk betonnen exemplaar, gefotografeerd op het depotterrein van de Franse Alpenstad BrianÁon. Rechts een zo te zien minder robuust exemplaar dat dient als 'uitrijbeveiliging' van de goederensporen op het emplacement van BrianÁon.

Foto's (2x Jan-Albert van Ree) Een oud 'Rawie-juk', zoals dat in juni 2014 op Leipzig Hbf werd gefotografeerd.

 

Foto's (3x Martin Vink): Anno 2014 bestaat er binnen het degelijke Duitse spoorwegnet ook nog ruimte voor deze stootjukklassiekers. De eerste foto (24-06-2014) laat een juk op Passau Hbf zien. De tweede en derde opname werden op 25-06-2014 gemaakt op het station van Pocking.

Foto's (2x Arjen Geijsberts): Stootjuk te Mandello del Lario in ItaliŽ. Op 4 september 2015 was dit kopspoor nog wel fysiek op het doorgaande spoor aangesloten, maar de aanwezige vegetatie lijkt niet op een veelvuldig gebruik te wijzen.

Foto (Ben van Wevering): 01-05-1987, Schierwaldenrath - Selfkantbahn. Gezien het 'bloembakje' een plaats waar men (in ieder geval destijds) nog vertrouwen in de mens had. Het voertuig op de foto is de uit 1937 stammende 'Dieseltriebwagen T 7'.

Foto's (Wim Lagerwij): Een stootjuk van blank, geloogd eiken (?) met een ouderwetse rouwbrief (gelukkig in de stand 'rangeren niet toegestaan') in de 'bundel Oost' te Brussel-Zuid (Midi). Het type locomotief staat symbool voor het moment (23 april 2013) waarop deze foto gemaakt werd...

Foto (Cor de Rijke): Een bijzondere stootjuk dat te bewonderen is aan het einde van de museale lijn van Simpelveld naar het Duitse Vetschau. Voorbij het juk loopt het spoor nog ruim 4 kilometer door, om uit te komen in Aachen. Voor het laatste stuk is er door de invloed van 'moeder natuur' overigens geen sprake meer van enige begaanbaarheid.

Foto (Rob Schippers): 07-09-1974. Speciaal voor Feijenoorders in het noorden. Groningse stootjukken in de na-zomerse regen...

Foto (Cor de Rijke): Een 'RAWIE-juk' in nieuwstaat. Utrecht Maliebaan, 19 maart 2013. Deze energie absorberende constructie wordt door middel van remelementen en geleidingsklemmen op de rails gehouden.

 

Foto (Martin Vink): Het Hollandse oerjuk, waarvan er op bepaalde plaatsen nog heel veel op een rij staan. Deze opnames werden op 27 september 2004 gemaakt in 'het dok' van Dordrecht. (Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!)

Foto (Cor de Rijke): Voor het eerst opgemerkt op het terrein van het Nederlands Spoorwegmuseum. De 'Fixstop OK'. Nou, dat zal dan wel...

Foto (Ben van Wevering): Een stootblok dat letterlijk en figuurlijk 'de pispaal' was! Dit rijtuig werd op 20-04-1991 gekiekt in het Duitse 'Zevengebergte'. Tegen de verwachtingen in ontbreken hier in de verre omtrek spoorlijnen. We gaan er dus maar vanuit dat dit rijtuig ooit per dieplader op deze locatie is beland. Het aangebouwde 'kot' dient als toilet. Gezien de vele 'bierfusten' geen overbodige ruimte in dit geval!

Foto (Martin Vink): Tiel, 29 juli 2003. Het Scharfenberg-vriendelijke stootjuk met 'lastafremming'?

Foto (Dink de Witte): Een 'einde-spoor-markering' van het gemakkelijke type. Het gaat hier dan ook om een voorziening op buiten dienst gesteld spoor met een afleidend geklemd wissel. De foto werd gemaakt in maart 2013. Wat we zien is spoor 11b te Rotterdam, waar in verband met de verbouwingswerkzaamheden een noodperron is aangelegd.

Foto (Cor de Rijke): In Portugal gespot in de zomer van 2007 op het stationnetje van Portim„o.

Foto (Rob van der Rest): Deze bijzondere 'spoorbeŽindiging' bevindt zich op het station van Nuria, dat toebehoort aan de tandradspoorweg van Vall de Nuria in de Spaanse PyreneeŽn. De opname werd gemaakt op 12-07-2013.

Foto (Willem Lagerwij): Maart 2013, Station Hamburg Altona, spoor 9.

Foto (Ben van Wevering): Een ander bijzonder stootjuk is dit exemplaar. Hoogst waarschijnlijk een geval van zelffabricage. Of het nog bestaat is niet helemaal zeker. In ieder geval was het op 06-08-1988 te vinden op het 'eilandspoorbedrijf' van Nedstaal in Alblasserdam.

Foto (Cor de Rijke): 16 april 2012. Grand Central Station, East 42nd Street, New York. Zo laat je als maatschappij tenminste zien dat je het volste vertrouwen in je machinisten hebt...

 

Foto (Willem Lagerwij): Antwerpen, 10-11- 2006. Gefotografeerd tijdens een zogenaamde 'lijnstudie'. Let op de wieltjes!

 

Foto's (Ed van Hengel): Antwerpen, 14-07-2013 . Stootjuk met een deukje... (Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!)

 

Foto's (Dink de Witte): Dordrecht, maart 2013, Tijdelijk incompleet stootjuk op spoor 20. (Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!)

Foto (Cor de Rijke): London King's Cross, juli 2008. Het station van Harry Potter...

 

Foto (Cor de Rijke): Het sfeervolle en degelijk aandoende Waterloo Station in Londen in de zomer van 2008. (Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!)

Foto (Rob van der Rest): En die hebben ze, in een andere kleur en een ietwat gewijzigde vorm, ook in Barcelona, Estatio de Franca. Opname gemaakt op 07-09-2012.

Foto (Pim de Rijke): Een leuke plaat voor een technische beredenering misschien? Zuid Vietnam, december 2012.

Foto (Dennis Voetelink): Deze stootjukuitvoering hoort thuis in Frankrijk. De plaat werd geschoten op het Parijse 'Gare du Nord' in september 2012.

Foto (Wilfred Wieldraaijer): Dit 'biologisch' stootjuk werd gekiekt op 13 november 2015 te Mainz Hbf.

Foto's (Bart Wellerd): Indruk van de stootjukken op het station van VenetiŽ...

Foto (Bertus Kers): Met deze stootjukken op de Enschedese sporen 1, 2 en 3 mag degelijkheid troef genoemd worden. Met een knipoog naar het dieselen...



Foto (Dennis Voetelink): Deze 'einde-spoor-markering' viel in september 2012 eveneens te bezichtigen in Parijs, en wel op 'Gare de l'Est' (Parijs Oost).

Foto (Simon Geltink): Oostenrijk, KarinthiŽ op de 'ReiŖeck Bergbahn'. Niet bestemd voor reizigers met hoogtevrees, want het jukje bevindt zich maar liefst op 2245 meter hoogte.

Foto (Simon Geltink): Tezamen met een stukje bespaard gebleven 'portaal' treffen we dit stootjuk aan op de plaats waar vroeger de ingang/uitgang van de Oostenrijkse Tauerntunnel was gesitueerd.

Foto's (2 x Andries Keuning) Stootblokken zoals die 9 juni 2013 te bewonderen waren op het station van Oberstdorf. Deze 'spoorse opvang' is ingericht voor Scharfenberg-vriendelijke contacten en kent daarnaast een schaarvormige kreukelzone.

Foto (Rob Mostertman): DuPont, Dordrecht in juni 2013. Nauwelijks gebruikt, maar desalniettemin van een nieuwe verflaag voorzien.

Foto (Aat Builtjes): Deze Russische variant op de 'einde-spoor-markering is te vinden op het Vitebskii station in Sint Petersburg. De opname dateert van 6 januari 2017.

Foto (Leo Boer): Deze simpele versie van een 'spoorbeŽindiging' is te vinden te Bandung op Java (IndonesiŽ). De foto werd genomen in juni 2016.

Foto (met dank aan Rob Schippers): Een stootbloktoepassing die vrijwel zeker beperkt blijft tot de afbeelding zelf. De herkomst van dit knipsel is onbekend. Waarschijnlijk betreft het een vroegere publicatie uit het NS-bedrijfsblad 'Koppeling'.

Foto (Marco Smit): Tussen twee diensten in Duitsland door even snel gemaakt op Basel Hbf... Opname oktober 2015.

Foto (Pim de Rijke): Zweden, 'Stockholms Centralstation'. Foto gemaakt op 2 juni 2016.