FEIJENOORDSE MEESTERS

Toen en nu

Ook al lijken bepaalde lijntjes en locaties voor de eeuwigheid in beton gegoten te zijn, in andere gevallen kun je soms alleen maar zeggen: ' Wat is dat allemaal veranderd hè!'. Deze pagina is bestemd voor foto's van plaatsen die aan een wèl héél erg grote verandering onderhevig geweest zijn. Ook voor uitzonderlijke materieelcombinaties maken we hier graag een plaatsje vrij.

*****

 Foto boven (Eigendom Katendrechtse Bewonersorganisatie): Ingeklemd tussen de Veerlaan (links) en de kade van de Rijnhaven bevond zich in 1980 nog het Handelsveem van de firma C. Steinweg.

Foto's onder (2x Eigendom Katendrechtse Bewonersorganisatie): Links een impressie van de in 1979 heersende verkeersdrukte op de Veerlaan. Rechts een indruk van het kadebeeld op 28 mei 1994.



Vroeger kon het aardig spoken bij 'Handelsveem - C. Steinweg' aan de Rijnhaven Zuidzijde. De kade en de loodsen lagen vol met broodjes tin, blokken aluminium, platen koper en….balen met pinda’s. Om de kade 'vrij' te houden voor de op- en overslag uit zeeschepen werden de vrachtwagens standaard geladen en gelost aan de Veerlaan (woonwijkzijde). Vanaf 6:00 uur in de ochtend tot 18:00 uur in de middag was de Veerlaan dan ook één grote opstopping van vrachtwagens, waar het overige verkeer (personenauto’s, bulkwagens voor Provimi en buslijn 77) zich doorheen moest zien te persen. Tsja…, en als dan rond 10 uur de NS ook nog eens zijn aandeel aan de Veerlaan kwam opeisen met een te beladen sleep 'E-tjes, dan was het feest compleet'!

Foto's (4x Eigendom Katendrechtse Bewonersorganisatie): Een compleet feest? Voor wat betreft de herkenning in ieder geval wel. Neem bijvoorbeeld de auto's in het straatbeeld. Het was de tijd van de Kadettjes (niet te verwarren met de broodjes op de kade), de Austin's (Allegro), de Taunussen en de Audi 80 / VW Passat (want die waren afgezien van de merkemblemen toen nog volkomen identiek aan elkaar). 'Feijenoordse meesters' reden natuurlijk ook in dergelijke auto's rond en de techniek ervan werd in de werkplaats in de 2e Rosestraat aandachtig bestudeerd. 

De naam 'Fenix 1 en -2' die de loodsen nu dragen is pas rond 1948 ontstaan. Rond 1900 werd dit geheel gebouwd als 1 grote loods van 350 meter lang en 70 meter diep, maar nadat de Duitsers de complete kadezijde van de loods in 1945 wisten te vernietigen, wijzigde het uiterlijk voorgoed. Het vernielde deel aan de Kade werd afgebroken en er werd een nieuwe 'achtergevel' aan de loods opgetrokken. Hierdoor bleef er van de aanvankelijke dieptemaat van 70 meter nog maar 50 meter over. In 1947 woede er een grote brand in de loods waarbij een gedeelte van het 70 meter metende middelstuk reddeloos verloren ging. De restanten moesten tot op het fundament worden afgebroken, waarna de twee huidige loodsen als uit de as herrezen. Vandaar de naam Fenix.

Foto's (2x Eigendom Katendrechtse Bewonersorganisatie): Links de resultaten van de vijandelijke vernielingen in 1945. Rechts de aanblik van het complex tijdens de opbouw na de brand van 1947.

Met het opbreken van de straatsporen verloor deze omgeving, met haar ooit zo stoer ogende 'Hercules-jukken', voorgoed de treinen in de wijk en anno 2013 is de glorie van dit verlaten-, en enigszins desolaat ogende hoekje alleen nog in de Rotterdamse geschiedenisboeken (of op Feijenoordse meesters) terug te vinden...

Foto's (2x Ben van Wevering): Aanblik van een verlaten Rijnhavenkade op 07-09-2013.

(Met nadrukkelijke dank aan Ben van Wevering voor de foto's en de daarbij behorende toelichting)

*****



Foto (Ben van Wevering): Het oude gele huisje van de vroegere benzinepomp van Hazelzet, een klein stukje van de 'vemen' op de pier en een afbraakzooitje van golfplaten!?

Om dit soort markante taferelen op de gevoelige plaat vast te kunnen leggen, struinde de Katendrechter Ben van Wevering zo nodig half Rotterdam af. Deze raadplaat werd door hem geschoten in het voorjaar van1992. De kranen op de achtergrond wijzen op de aanwezigheid van havens in de buurt en over de uit golfplaten opgetrokken loodsen kunnen we verder kwijt dat ze al lang en breed van de aardbodem zijn verdwenen. Wie als Feijenoorder ooit een rangeerdeel naar de Wilhelminapier heeft bracht, zou deze locatie misschien kunnen herkennen. Als het geheugen hem tenminste niet in de steek laat, want opgeworpen als raadplaat maakte deze foto geen enkele reactie los. Toegegeven, dit is wel even stof die dwingt tot het diepere nadenken, ook al omdat je bij rangeren over de straat eigenlijk maar beter op je eigen werk kon letten. Hulp bij het vaststellen van wat we zien, is in dit geval dus geen overbodige luxe.

Foto (Ben van Wevering): Het verdwenen 'Fluitje' van Van Ravesteyn...

We kijken daarom eerst naar de volgende foto, waar opnieuw een bekend wit gebouwtje in de kijker verschijnt. Precies datzelfde bouwwerk stond overigens ook al helemaal rechts op de vorige opname, samen met een stukje van het parkeerterrein, dat nu recht voor ons ligt. Daagt het al een beetje, of...? Een derde foto om het vraagstuk verder af te maken dan maar. Onderstaand zijn de sporen van Feijenoord in beeld. In de verte, voorbij de stootjukken, wederom het karakteristieke 'Witte gebouw' aan de Wilhelminakade. Daarnaast zien we ook de rijen opgestapelde containers van 'Holland Terminals BV', waarvan op de eerste plaat al een klein streepje in beeld was...

 

De bovenliggende opname werd op 30 april 1992 gemaakt door Ben van Wevering. Onderliggend een door hem gemaakte uitsnede van een luchtfoto uit 1988. Wie kijkt en vergelijkt, komt tot de conclusie dat de raadplaat toch echt een pure Feijenoordse aangelegenheid was. (Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!).

Foto onder (Ben van Wevering): Tot slot de voltooid tegenwoordige tijd... Niets bleef bij het oude... Wie 'nu' op exact dezelfde plaats zou gaan staan, kijkt uit op de ingang van het Belastingkantoor aan de Laan op Zuid. O ja, bij het oversteken wel oppassen voor railvoertuigen!

Nagekomen bericht:

Een gedeelte van dat gele benzinepomphokje (op de eerste foto) bestaat nog steeds. Het staat (anno 2013) bij een 'autohandelaar/sloperij' aan de Rijksstraatweg in Dordrecht en is rijdend vanaf de A16 in de richting van de Moerdijkbrug waar te nemen. Er staat zelfs nog een gedeelte van de oorspronkelijke tekst ('HAZEL') op. Overigens behoorden de loodsjes toe aan éne Pieter Willemsteijn (†), die ze naar verluidt gebruikte voor de opslag van 10-kilo-rolletjes blik en 50- liter vaten met een onbekende chemische substantie als inhoud. Na het overlijden van de hiervoor genoemde ondernemer vormden de ontruimde golfplaten bouwsels enige tijd een dankbaar onderkomen voor daklozen, om daarna nog kort te dienen als 'bedrijfspand' voor een (Turks) transportbedrijf. Na de uiteindelijke sloop, door Van Leeuwen Katwijk, werd het terrein grondig gesaneerd en rijp gemaakt voor de huidige bebouwing.

(Met dank aan Johan Tetteroo)

*****

Foto's: Jan van der Reest.

Dat er aan spoorse gebouwen het nodige versleuteld werd, ontsnapt soms aan ons geheugen. Het hoofdgebouw van de Kijfhoek is daar een mooi voorbeeld van. Daar keken de heuvelprocesleiders bij het naar buiten kijken aanvankelijk tegen de horizontale sponning van de naar buiten uitstekende raampartij. Hoe groot de hierdoor ondervonden hinder was, bleek uit de spoed waarmee deze ondoordachte constructie werd vervangen. Foto's van 9 augustus 1981 en 27 maart 1982 (de laatste met 'omgekeerde' raampartij) brengen het verschil goed in beeld.

*****

Foto boven (Rob Schippers) Getrokken door loc 1157 arriveert TEE 7 op 31 mei 1975 in Utrecht. In het verlengde van de rijtuigen is een glimp van de fly-over in de richting van Woerden zichtbaar. Voor goederentreinen met een hoog gewicht, zoals bijvoorbeeld de 'zout', vormde deze 'glooiing' een weinig populair onderdeel van de rijweg.

Foto onder (Jeroen de Rijke): Uitzicht in dezelfde richting, maar dan op 31 augustus 2007. Er is in 32 jaar veel veranderd. Zonder fly-overs is Utrecht Centraal echter nog steeds niet denkbaar.

*****



Foto (Paul van Duin): Samen het verschil maken? Op 9 mei 2012 vormden de locomotieven 2225 van SMMR en de 189 096 van goederenvervoerder Husa dit fraaie contrast. Het opmerkelijk duo werd op de gevoelige plaat vastgelegd bij onderhoudsbedrijf Shunter op de Waalhaven.

*****

Foto (Wil van den Hout): De rubriek 'Toen en nu' kan soms verder gaan dan louter landschappelijke- of stedenbouwkundige aspecten. De machinisten Michel Goossens, Cees Jansse en Wil van den Hout maakten 36 jaar na hun eerste opleiding (RELT 14) dankbaar gebruik van een toevalstreffer in de personeelskantine op Rotterdam Centraal Station. Een GSM en thuis wat knip en plakwerk gaf het bovenstaande resultaat...

*****

Met dit drieluik van Ben van Wevering gaan we, terugtellend van 2011, zo'n 25 jaar terug in de tijd. We zien de situatie rondom de halte 'Zuid' en de noordelijke aansluiting met IJsselmonde. Door de tijd heen zijn we van twee sporen naar vier gegaan en maakten de Oase, die overigens op de getoonde foto uit 1987 buiten beeld is, en het naastgelegen onderstation plaats voor de huidige werkplaatsvestiging van Shunter. Tussen neus en lippen door laten we onze lezers ook nog even getuige zijn van de 'upgrade' van de geel-rode trekduw van NS/Internationaal naar Fyra van Hispeed.

Een e-loc 1100 passeert met een goederentrein Station Rotterdam Zuid op 04-06-87. Links ligt de locatie van 'NS-pension de Oase'.

Uitzicht op de viersporigheid vanaf het nieuwe viaduct dat de Laan op Zuid met de verderop gelegen Olympiaweg en de Prinsen Route verbindt. Opnamedatum: 20-05-2002.

De situatie per 04-07-2011, maar nu gezien vanaf de plaats waar de Rosestraat en de 2e Rosestraat samenkomen.

*****

Een aantal toegezonden foto's worden vergezeld van opmerkingen als: 'Weet je nog...', of..., 'Voorheen was het eigenlijk tòch ook wel mooi'. Dergelijke inzendingen zijn een beetje voorbestemd om in het hoofdstuk 'Toen en nu' te belanden. Ook voor deze foto's van ons 'eigen' Centraal Station geldt dat. Erg lang geleden zijn ze trouwens niet genomen. In dat opzicht mag de sobere architectuur uit de zestiger jaren tijdloos genoemd worden.

Foto boven (Rob van der Pols): We schrijven 22 december 2007. Slechts de gemoderniseerde Sprinter (2990) verklapt het recente karakter van de opname...

Foto onder (Ton Odijk): Rotterdam Centraal Station in februari 2011. Het resterende stukje van de oude perronkap op spoor 1 mag dan bijna letterlijk in de schaduw van de nieuwe overspanning staan, een kniebuiging voor de ontwerper Sybold van Ravesteyn is zeker op de plaats...

*****

Foto (Ben van Wevering): In de hoedanigheid van wachterswoning maakte dit stukje on(t)roerend goed ooit deel uit van de (waarschijnlijk nimmer operationele) 'Stopplaats Beukelsdijk'. Het kan haast niet anders, of vroeger lag dit markante object dan ook pal naast het spoor. Iedere machinist kende ooit de locatie, maar allerlei veranderingen door de tijd heen lieten het uit 1903 stammende houten gebouwtje letterlijk naar de achtergrond verdwijnen. Helemaal spoorloos verdwenen is het gelukkig niet. Kijk maar eens op de site van Wichor Bramer. Ook het welbekende http://maps.google.nl biedt negen van de tien keer uitkomst bij zoekacties (in dit geval even zoeken op het trefwoord 'Mevlana-Moskee'). De hierboven afgebeelde foto werd gemaakt op 07-08-1994.

Foto (Pieter van Puffelen): Zoals al gesteld, was het baanvak Rotterdam Delftsche Poort - Schiedam in het verleden 'laag gelegen', en liggen de huidige sporen op een dijklichaam. Hierdoor komt de wat in de diepte gelegen bebouwing, die aan de 'Stopplaats Beukelsdijk' toebehoorde, nu niet meer logisch voor. Maar wellicht dat een kijkje op deze uit 1958 stammende foto het inlevingsvermogen stimuleert... We zien hier namelijk in één oogopslag het oude, laaggelegen-, èn het nieuwe beduidend hogere traject, waarvan de aanbouw op dat moment in volle gang is. De destijds jeugdig te noemen NS-locomotieven 2470 en 1114 (in opzending) maken het beeld, samen met de 24 wagons tellende trein 4533 DL van Den Haag HS naar Rtzg, compleet.

 Foto (Pieter van Puffelen): Deze prent van 1958 geeft nogmaals dezelfde locatie weer. De fotograaf heeft de lens nu naar de onbewaakte kruising (over 4 sporen!) van de Laanslootseweg en de Brigantijnstraat aan de rand van de Spaanse Polder gericht. Het tweetje Mat '54 is naar alle waarschijnlijkheid onderweg in de richting van Hoek van Holland.

Foto's (3x familiecollectie Cor van Haasteren): In de periode dat de inzender van deze kostelijke plaatjes nog als kind in Schiedam woonde, is onder meer te zien dat machinisten tot aan de oplevering van het nieuwe tracé uit moesten kijken naar deze klassieke (armsein)bordessen. In 1958 waren de passerende materieelsoorten de meest moderne die onze Nederlandsche spoorweg-B.V. had rondrijden.

 

Foto's (Rob Schippers): Enkele recent gemaakte opnamen van (ongeveer) dezelfde omgeving mogen in deze rubriek evenmin ontbreken. Genieten van het uitzicht dat het welbekende 'Van Nelle-gebouw' haar bezoekers bood tijdens de 'Open monumentendag' van 10 september 2011. De aansluiting met de RMO heeft er inmiddels alweer enige tijd de brui aan gegeven. Ook zijn we hier twee brugversies verder. Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

*****

Onder de last van een langdurige buitendienststelling, werden de oude bruggen over de Linge tussen Tricht-aansluiting (officieel eigenlijk Geldermalsen-aansluiting) en het emplacement van Geldermalsen halverwege juli 2010 vervangen. Aan deze bruggen, waarover ook ‘Feijenoordse meesters’ talloze malen hun diesel reden, kleeft een niet alom bekende historie. Er zijn namelijk maar weinig mensen die tegenwoordig nog weten dat de nu verdwenen brugdelen in 1945 uit Limburg overkwamen. Daar dienden ze als oeververbinding op de ‘Miljoenenlijn’, die sindsdien een enkelsporig leven kreeg toebedeeld als prijs voor de vervanging van de stukgebombardeerde dubbele 4 boogbruggen over de brede uiterwaarden bezijden de Linge. De nieuwgeplaatste Lingebrug werd daarmee dus de derde in een eeuw tijd; iets dat voor onze oud-collega Edward Bary een reden was om aan de plaatsvindende werkzaamheden de nodige aandacht op zijn site te besteden. Ook opdrachtgever ProRail greep zijn kansen door webcams en zelfs een publieke kijkerstribune te plaatsen.

Foto linksboven (Utrechts Archief): De oorspronkelijke vόόroorlogse Lingebrug met vier bogen die zich uitstrekte over de brede uiterwaarden... Foto rechtsboven (Johan Koolwaaij): Impressie van de van de 'Miljoenenlijn' afkomstige brugdelen die een snelle opstart van de treindienst tussen 's Hertogenosch en Utrecht na de oorlog mogelijk maakten.

Foto's onder (Edward Bary): Ingrijpende veranderingen brachten wederom een stukje verleden tot zwijgen...

Meer interessante info is te vinden op de site van Nico Spilt en op:

http://www.archiefedwardbary.nl/paginas/nederland/ns/uitgelicht.htm

Foto (Edward Bary): Overzicht op de omvangrijke werkzaamheden bij Tricht...

*****

Foto boven (Ben van Wevering): 'Feijenoord-aansluiting' in de zomer 1987...

Foto onder (Marco Smit): 'Feijenoord-aansluiting' in de zomer van 2009...

*****

Foto boven (Rob van der Rest): Feijenoord op 05-05-1989! Loc 2203 (tegenwoordig te bewonderen bij de VSM!) brengt de 659 en een goederentrein aan. Op de onderste foto's zien we hetzelfde Feijenoord, maar dan ruim 20 jaar later (25 juli 2009), wanneer met de 6404 een defecte soortgenoot naar het onderhoudsbedrijf NedTrain wordt gebracht. Onder het mom van 'oude liefde roest niet' kwam de webmaster daarbij zelf in actie. Overigens had het feit dat ik in deze tijd geregeld op Feijenoord werd gesignaleerd alles te maken met het voorbereiden van de op 15 mei 2010 te houden afscheidsreünie.

Verdere sanering van het gebied zou na afloop van dit feest niet lang meer op zich laten wachten. Dat het met de gedane belofte deze keer ernst was, valt te zien op de op 17-07-2012 door Bas Blinksma gemaakte overzichtsfoto hieronder...

*****

Foto's (Rob Mostertman): Hooge Zwaluwe maakte als station ooit deel uit van de 'Halve zolen-lijn', maar wordt op weg naar het raccordement van Oosterhout nog altijd gepasseerd. Werd klassieke tractie door de jaren heen steeds opgevolgd door moderner versies en werd de overwegbeveiliging ingericht naar nieuwe inzichten; de tijd lijkt hier, net als de stationsklok, stil te staan. Opnamemoment 9 april 2015.

*****

Foto (Rob van der Rest): Omgeving Dordtsestraatweg in mei van het jaar 1983..

Foto boven (Rob van der Rest): Een opname die werd gemaakt vanaf viaduct Dierenstein te Barendrecht op 06-12-1992. Loc 1208 is met de intercity op weg naar Venlo. Het tracé telt twee hoofdsporen, het goederenspoor dat tussen IJsselmonde en de Aansluiting-Barendrecht ligt en twee sporen vanuit het Rotterdamse havengebied.

Foto onder (Rob van der Rest): Anno 2009 tellen we vele 'in beton gegoten' sporen onder verschillende bovenleidingspanningen. De royaal aangebrachte geluidsschermen geven van de omgeving nog maar weinig prijs.

*****

Na vele jaren lang alle treinen trouw gedragen te hebben, maakte ook de oude Havenspoorlijn plaats voor vernieuwing. Een fietspad werd het nota bene; ook al was dat nu weer niet helemaal voor de volle 100% waar. Vlak na de overweg met de Langenhorst is er namelijk nog altijd sprake van railvervoer. Weliswaar heeft dat niets meer met goederenvervoer te maken, maar toch... Over een afstand van ongeveer 150 meter rijdt lijn 25 van de RET over het denkbeeldige goederenspoor van en naar de Carnisselande in Barendrecht. De foto (boven) van 'toen', het is op dat moment 19-01-1991, laat de 2292 met een trein uit de richting van Waalhaven-zuid zien. Rechts op de foto is het silhouet van de karakteristiek ogende zorgboerderij 'De Kapel' zichtbaar. Met dezelfde boerderij op de achtergrond fotografeerde Rob van der Rest op 22-09 2009 een toevallig passerende tram (foto onder).

(Foto's en tekst Rob van der Rest)

*****

Hoewel deze pagina alleen over veranderingen placht te gaan, is het plaatsen van iets dat helemaal nόόit lijkt te veranderden, ook wel eens verleidelijk. Geef maar eens aan waarom ik bijvoorbeeld deze bij de herfst passende cartoon uit 'de Koppeling' van vrijdag 24 oktober 1973 niet zou plaatsen...

*****

Foto boven (met dank aan Bertus Kers) In mei 1977 waren de verdeelsporen op de Kijfhoek (zicht vanaf de zuidzijde) nog maar voor een klein gedeelte aangelegd. 28 jaar later zag het er hier heel wat anders uit! Tussentijds passeerden vele wagons de heuvel en vonden er ook een aantal reconstructies plaats. Behalve het heuvelproces, is ook het bij elkaar halen van de wagens in de put tegenwoordig in verregaande mate geautomatiseerd (foto onder: Bruno Batenburg). Meer over de aanleg van de Kijfhoek hier...

*****

Foto boven (Collectie Klaas de Waard (†) / Jasper C. de Waard): Klaas de Waard begon in 1920 op twintigjarige leeftijd zijn loopbaan als machinist bij de Staats Spoorwegen en diende tot aan het einde van het stoomtijdperk op Feijenoord. Door de jaren heen bouwde hij een aardige fotoverzameling op. Deze plaat laat de voorzijde van het vroegere Beursstation zien; ergens in de periode tussen 1930 en 1934. In het laatstgenoemde jaar werd het viaduct namelijk versterkt en werd de spoorlijn naar Dordrecht tevens geëlektrificeerd. Daarvan is hier nog weinig te zien. Het Stationsgebouw met de klok sneuvelde in 1940 en maakte later plaats voor een gebouw van Van Ravesteyn, dat in 1970 alweer verdween in verband met de aanleg van de Metro. Zoals bekend mag zijn hielden het luchtspoor en de stationskap het uit tot aan 1993. Leuk detail wordt gevormd door de muurreclame voor VIM (in de Rotterdamse volksmond ook wel 'schura' genoemd). Mij oma zaliger dweepte met dit product. Behalve voor de schoonmaak kon het -aangelengd met een beetje water- ook gebruikt worden voor het stoppen van gaatjes in muren en, als je niet zat met het verdwijnen van het glazuur, voor de wekelijkse poetsbeurt van de tanden.

Foto (auteur onbekend): Nog niet zo lang onder de draad... Station Beurs anno 1937.

Een markante Rotterdamse plek met twee gezichten. Het vroegere Station Beurs was namelijk precies hetzelfde station dat we later onder de naam 'Blaak' zouden kennen. Heel toevallig zien we op de tweede en derde foto's dezelfde 'Blokkendoos' (Bd 9107) staan. Gedurende een tijdsbestek van 44 bleef dit treinstel dus altijd bewaard. De Bd 9107 lijkt een lang leven beschoren te zijn, want ze verkeert ook nu nog in dienstvaardige staat en is te bewonderen in het Spoorwegmuseum.

 

Foto's boven (Aad de Wolf / Ben van Wevering): Station Rotterdam Blaak in, respectievelijk de zomer van 1991 en die van 1993... Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!

Foto onder (Rob van der Rest): Nogmaals Rotterdam Blaak; samen met de uit loc 1502 en ICR-rijtuigen bestaande trein 2525 op 11 mei 1986. Het gebouw met de gele buizen aan de pui is de Centrale Bibliotheek. Rotterdam Blaak vertoeft een verdieping lager. Beweeg de muisaanwijzer naar de foto toe!